Göz Aşıları

Göz Aşıları

Mesajgönderen Bennur » Sal Mar 23, 2010 23:33

Üzerinde bir göz veya tomurcuk bulunan küçük bir dal parçasından alınan bir kalem
kullanılarak yapılan aşılama yöntemi göz aşı veya tomurcuk aşı olarak adlandırılır.
Bu yolla bir bireyden çok sayıda göz alma olanağı vardır. Bu metot ile kıymetli, nadide bireyler üretilir. Ekonomik ve amatörlerin kolaylıkla uygulayabileceği bir aşı yöntemidir.
Göz aşıları genç anaçlara veya 0,6-2,5 cm çapında ince dallara uygulanır.
Bunun için anaç olarak 1 yıllık fidanlar yeterlidir. Örneğin 1 yıllık yabani güller, mükemmel anaçlardır. Ancak anaç olarak kullanılacak türler eğer yavaş büyüyen tür ise anaç yaşı 2 olabilir.
Göz aşılarını üç grupta toplamak mümkündür.
1. T Göz Aşısı
Göz aşıları arasında en çok bilinen ve kullanılan göz aşı yöntemi T göz aşıdır. Anaç
üzerinde kabuğun T şeklinde kesilmesinden dolayı bu isimle adlandırılır.
Özelliklerin birçok süs çalıların üretilmesinde kullanılır. T göz aşısı iyi gelişmiş ve vejetasyon devresi içinde su yürümüş ve kabuğun odundan kolaylıkla ayrıldığı dönemde olan anaçlara uygulanır. Anacın 0,6-2,5 cm çapında ve oldukça ince kabuklu olması istenir. Gözlerin alındığı odun kısmının ise kabukları kalınlaşmamış 1-2 yaşında olması istenir. Gözler odunlaşmış, fakat öz suyunun henüz yürümeye başlamadığı sürgünlerden alınır. Üzerinde göz bulunan kabuk kalkanın çıkarılması için gözün 1 cm kadar aşağısından eğimli bir kesimle işe başlanır ve bu kesim gözün altına kadar devam eder. 2,5 cm üzerinde ise son bulur. Kabuk kalkanı mümkün olduğu kadar ince fakat aynı zamanda bir parça sert olmalıdır.
Image6.jpg
Önce anaç üzerinde yerden 5-25 cm yükseklikte iki boğum arasına 2,5 cm uzunlukta
dikey bir kesim yapılır. Bunu T şeklini verecek şekilde üstten bir yatay çizgi izler.
İki kabuk dilimini kaldırmak için aşı makası hafifçe çevrilir alttaki göz, gözün sadece yaprak sapı kalacak şekilde yukardan aşağı hazırlanan göze yerleştirilir ve rafya ile bağlanır. Huşlar gibi zor aşı tutan türler dışında macunlamaya gerek yoktur.
Image7.jpg
Bağlama işleminde bağ olarak lastik tercih edilmelidir. Lastik kesilmeye ihtiyaç göstermeden kendiliğinden kopar.
Lastik bağların uçları bir önceki veya bir sonraki sürgünün altına sokulur. Lastik bağı ne çok gevşek ne de aşıda bir zarar meydana getirecek kadar sıkı olmalıdır.
Image9.jpg
Aşı yaklaşık iki hafta içinde özellikle de güllerde tutar. Aşının tuttuğu, gözdeki yaprak
sapının düşmesiyle anlaşılır. Anaç yaz sonu veya sonbaharda aşının üstünden kesilerek
uzaklaştırılır.
2- Yama Göz Aşısı
Yama göz aşısının en belirgin özelliği dikdörtgen şeklindeki bir kabuk parçasının
anaçtan kesilip çıkarılması ve bunun yerine üzerinde bir göz bulunan üretilmek istenen
bitkiden alınan kabuk parçasının yerleştirilmesidir. Yama göz aşısının yapılması T göz aşısına oranla daha yavaş ve zordur. Ancak ceviz ve pikan gibi kalın kabuklu türlerde başarılı olarak uygulanmaktadır. Bu aşı metodunda gerek anacın gerekse göz kaleminin kolay kabuk vermesi gerekir. Yama göz aşısı yaz sonları veya sonbahar başlarında yapıldığı gibi az olmakla birlikte ilkbaharda da yapılabilir. Anaç ve göz kaleminin çapları 1,2–2,5 cm olmalıdır. Gerek anaç gerekse kalemden kabuk parçalarının çıkarılması için özel bıçaklar kullanılır. Bu bıçaklarda 2,5-3 cm aralıklarla enlemesine paralel kesim yapacak iki ağzın bulunması gerekir. 2,5 cm uzunlukta olan bu kesimler, anacın düzgün bir yerinde toprak yüzeyinin 10–15 cm üstünde kabuktan oduna kadar giden bir derinlikte yapılır. Bu iki yatay veya enlemesine kesim, yek ağızlı bir bıçakla yukarıdan aşağıya kesim yapılarak birleştirilir. Göz kaleminden çıkarılan ve üzerinde göz bulunan kabuk yaması anaç üzerinde daha önceden hazırlanan yere hemen takılmalıdır. Göz kaleminden çıkan kabuk yamasının üst ve alt kısmının anaçta açılan yere sıkıca uyması, diğer tarafların uymasından daha önemlidir.
Image10.jpg
Image24.jpg
Image25.jpg
Yerine takılan kabuk yamasının sarılıp bağlanması gerekir. Yama göz aşısının bağlanmasında kullanılacak materyal, kalem kabuğunun anaçtaki yerini sıkıca tutmakla
kalmayıp aynı zamanda göz kabuğunun altına hava girmesini, dokuların kuruyup ölmesini
önlemek için bütün yüzeyi kapatabilmelidir. Özellikle cevizlerde yama göz aşısında bağlamanın aşı noktasında bir boğum etkisi yapmamasına dikkat etmek gerekir. Anaç hızla büyümeye başlayınca aşılamadan 10 gün sonra aşı bağının kesilmesi gerekir.
Bunun için takılan gözün ters tarafında yukarıdan aşağıya doğru yapılacak olan bir kesim yeterlidir. Yama göz aşısı, anaçta hızlı büyümenin görüldüğü, kabuk vermeye başladığı zaman ilkbaharda yapılır.
3-Yongalı Göz Aşısı
Yongalı göz aşısı ilkbaharda bitkide aktif büyüme başlamadan önce veya yaz aylarında aktif büyümenin su noksanlığı nedeniyle durduğu durumlarda yapıldığı gibi kabuğun odundan kolayca ayrılmadığı zamanlarda da yapılabilir. Metot genellikle çapı 1–2,5 cm olan küçük bitkilere uygulanır. Özellikle vinifera asma çeşidinde floksera ve nematoda dayanıklı anaçların sonbaharda yongalı göz aşısı ile aşılanması mükemmel sonuç verir. Her ne kadar yongalı göz başarılı ise de T göz aşısı kadar çabuk ve basit olmadığından T göz aşısının uygun olduğu durumlarda uygulanmaz
Image26.jpg
Image27.jpg
Anacın toprağa yakın kısmından, iki boğum arasında düzgün bir yerden kabukla birlikte bir parça odun (yonga) kesilip çıkarılır. Bu yere istenen göz kaleminden alınan ve üzerinde bir göz bulunan aynı büyüklükteki bir kabuklu yonga yerleştirilir. Anaç ve kalemde yongalı kabuklar aynı şekilde kesilir. İlk kesim, odunun 450’lik bir açıyla tomurcuğun hemen altından yapılır. İkinci kesim tomurcuğun 1 cm kadar üzerinde başlar. Tomurcuğun arkasından odunun içinden geçecek birinci kesimle birleşinceye kadar aşağıya iner. Anaçtan çıkarılan kabuklu yonga yerine, göz kaleminden çıkarılan yongalı göz yerleştirilir. Eğer bu iki yonga aynı büyüklük ve şekilde kesilirse, iki kabuklu parça birbirine tam uyarak aşının tutma şansı artar. Yongalı göz aşısında, aşı tamamen kaynayıncaya kadar anacın tepesi gözün üzerinden kesilmez. Eğer yongalı göz sonbaharda yapılırsa, anacın tepesi ilkbaharda gözün takınmasından 10 gün sonra vurulur.
Bu mesaja eklenen dosyaları görüntülemek için gerekli yetkilere sahip değilsiniz.
Kullanıcı avatarı
Bennur
Hobibahçemiz
 
Mesajlar: 3063
Kayıt: Cum Şub 05, 2010 23:29
Konum: İstanbul

Re: Göz Aşıları

Mesajgönderen Bennur » Cum Mar 11, 2011 02:13

Göz Aşısı Nedir?
•Göz aşıları, yalnızca bir gözün kullanıldığı özel bir kalem aşısı şeklidir. Bu aşılarda kullanılan aşı materyali bir kabuk parçası ve bunun üzerindeki bir gözden oluşmaktadır.
•Göz aşıları eğer durgun mevsimde yapılırsa, tomurcuğun altında odunlu bir kısım bulunur. Yaz dönemindeki gözler de odunlu göz (chip bud) olarak hazırlanabilirse de, genellikle uygulanan şekil, tomurcuklu kabuğun odundan ayrılmasıdır.
Göz Aşısı Ne Zaman Yapılır?
Bitkinin kabuk verme zamanı kullanılacak göz aşısı metodunu tayin eder.
Zamanlara göre göz aşısı;
a) Sonbahar göz aşısı (durgun göz aşısı), Temmuz sonu-Eylül başı
b) İlkbahar göz aşısı (erken sürgün göz aşısı), Mart-Nisan aylarında
c) Haziran (geç sürgün) aşısı. Mayıs sonu-Haziran başı
1) DURGUN GÖZ AŞISI
•Temmuz sonu-Eylül başında yapılır.
•Bu aşı genellikle yaz aylarında yapılır ve bu zaman meyve fidanlarının çoğaltılmasında en önemli bir dönemi kapsar.
•Anaç Temmuz sonu ve Ağustos'ta kolay kabuk verebilir durumdadır.
•Büyümenin durup, anacın kabuk vermediği dönemde artık aşı yapılmaz.
•Durgun aşıda gözler, o yılın sürgünlerinden alınırlar.
•Sürgünler kuvvetli olmalı, üzerlerinde sürgün tomurcuğu bulundurmalıdırlar.
•Ağacın dış kısımlarındaki kısa ve yavaş büyüyen sürgünler, çiçek gözü bulundurduklarından alınmamalıdırlar.
•Göz alınacak sürgünler kesildikten sonra yapraklar, kısa bir yaprak sapı kalacak şekilde ayıklanırlar.
•Sonra, ıslak bir beze sarılan kalemler aşılanacakları yere götürülüp, hemen kullanılırlar. Kalemler günlük alınıp taze olarak kullanılmalıdırlar.
•Kullanılması en uygun gözler, genellikle kalemin orta kısımlarında bulunanlardır.
•Kiraz gibi bazı türlerde dip kısımdaki gözler çiçek gözü olduğundan bunlardan yararlanılmaz.
•Durgun aşıda gözler, anaca takıldıktan 2-3 hafta sonra kaynama meydana gelir.
•Eğer gözün yanındaki kısa kesilmiş yaprak sapı düzgün olarak koparsa, bu aşının tuttuğuna işarettir. Yaprak sapı kuruyup buruşursa, aşı muhtemelen tutmamıştır.
•Yaz sonlarında yapılan bu aşıda tomurcuk, aynı mevsim içinde sürmez. Ertesi ilkbaharda, aşıların tutma durumu kontrol edilip, tutanlarda anaçlar gözün üzerinden kesilirler. Böylece tomurcuk sürmeye zorlanır.
2) İLKBAHAR (ERKEN SÜRGÜN) GÖZ AŞISI
•Mart-Nisan aylarında yapılır.
•Uygulanış tekniği durgun göz aşıya benzer.
•İlkbaharda anaç kabuk vermeye başladığı zaman, anaç fazla bir sürgün vermeden önce yapılır.
•Aşıda gerekli kalemler durgun mevsimde alınıp, aşı zamanına kadar saklanır.
•Aşıdan iki hafta kadar sonra aşı kaynayınca tomurcuğun sürmesini sağlamak için anaç, aşı noktasının üzerinden kesilir.
•Anaçta uyur gözlerden meydana gelen sürgünler kesilir.
•Bazen güneş yanıklığını önlemek ve bitkinin beslenmesine yardımcı olmak amacıyla bu sürgünlerin bir süre bırakılması yararlı olur.
•İlkbahar döneminde yapılan göz aşılar iyi bakım ve çevre koşullarında sonbahar kadar iyi bir büyüme gösterirler.
3) HAZİRAN (GEÇ SÜRGÜN) GÖZ AŞISI
•Mayıs sonu-Haziran başında yapılır.
•Bu aşı, bir mevsim içinde 1 yaşlı fidan elde etmek için uygulanır.
•Daha çok uzun büyüme mevsimi olan bölgeler için önerilir.
•Haziran göz aşısı, şeftali, nektarin, kayısı, badem gibi şeftali çöğürleri üzerine aşılanabilen sert çekirdekli meyvelerde kullanılır.
•Sonbahar veya erken ilkbaharda ekilen çöğürler, çoğu kez Mayıs sonu-Haziran başında aşılanabilecek büyüklüğe erişirler.
•Bu dönemde aşılanıp sürmeye zorlanan tomurcuklar, sonbahara kadar ticari olarak satılabilecekleri bir büyüklüğe erişirler.
•Haziran göz aşısında gözler, o mevsim içinde meydana gelen sürgünlerden alınırlar, bu gözler, aşılama zamanına kadar yaprakların koltuklarında normal olgunluğa ulaşırlar.
•Ancak henüz dinlenmeye girmemiş olan bu tomurcuklar aşılandıklarında büyümeye devam ederler.
•Aşı gözü gövde üzerinde, 3-4 yapraktan sonraki bir yüksekliğe takılır.
•Gözde odunsu bir tabaka bırakılmaz.
•Aşıda kaynama çabuk olur. Çünkü sıcaklıklar yüksek, dokular körpedir.
•Aşıdan 3-4 gün sonra, anacın tepesi aşı gözünün üzerinde birkaç yaprak bırakılarak kesilir.
•Böylece anaçta tepe büyümesi kısıtlanıp, alt kısımlardaki tomurcukların sürmesi hızlandırılır. Ve buralarda küçük bitkiye, besin maddesi sağlayan yeterli yaprak oluşturulur.
•Aşıdan 10-15 gün kadar sonra anaç, aşının üzerinden kesilir. Bundan sonra tomurcuk sürmeye başlayabilir.
•Anacın başka yerinden çıkan sürgünlerin büyümelerini geriletmek için tepeleri vurulur.
•Takılan tomurcuktan oluşan sürgün kendine yeterli olmaya başlayıp, 15-20cm kadar boylanınca, anacın diğer sürgünlerinin kesilip atılması gerekir.
•Pratikte iyi sonuç veren diğer bir uygulama şekli de, anacın aşı gözünün üstüne kadar azar azar kesilmesidir.
•Böylece üst kısımlardan köklere besin maddesi gitmekte, ancak kısmi kesimlerle de aşı gözü sürmeye zorlanmaktadır.
•Haziran göz aşısı, sonbahar ve ilkbahar göz aşılarıyla ihtiyaçlarını karşılayamayan yetiştiriciler için değerli bir yöntemdir.
GÖZ AŞISI ÇEŞİTLERİ
1)T. GÖZ AŞISI (KALKAN AŞI)
•Genellikle 0.6-2.5 cm çapındaki, orta derecede ince kabuklu anaçlara uygulanır.
• Eğer anaç kabuk vermiyorsa, aşınan tutma ihtimali çok azdır.
•Göz, anacın toprak düzeyinden 5-25 cm yüksekliğine, kabuğun düzgün bir yerine takılır.
•Anaçta öncelikle T şeklinde bir kesim yapılır. Aşı bıçağının ters kısmıyla anacın kabuğu odundan ayrılıp, gözün gireceği yer hazırlanır.
Image28.jpg
Image29.jpg
•Üzerinde göz bulunan halkanın çıkarılması için gözün 1 cm kadar aşağısından eğimli bir kesime başlanır.
•Bu kesim gözün altından devam eder ve 2 cm kadar üstünde son bulur. Sonra gözün 1-2 cm üzerinde bir kesim daha yapılarak, kalkanlı göz kalemden ayrılır.
Image31.jpg
•Gözün hazırlanmasından sonra göz, anaçta açılan yere doğrusal olarak yerleştirilir.
•Gözün üst kısmı anacın kabuk dokusu ile çakıştırılır. Göz, anacın kabuğu tarafından kapatılmamalıdır.
•Aşı yeri kaynama oluncaya kadar sıkıca bağlanmalıdır. Bağlama, kalkanla anaç arasında boşluk kalmayacak kadar sıkı, gözü kesmeyecek kadar gevşek olmalıdır.
Image32.jpg
2)TERS " T " AŞISI
•Bu aşının tekniği esas olarak, normal T aşının aynıdır.
•Ancak burada, anaçta yapılan kesim ters T şeklinde olup aşı gözü alınırken de kalemdeki kesim üstten alta doğru yapılır.
•Ters T aşı çok yağmurlu bölgelerde, yağmur sularının aşının içine girmesine engel olduğundan, daha iyi sonuç verir.
•Turunçgillerde bu aşı çokça uygulanır.
•Kestane gibi göz aşısı sırasında kanama yapan türlerde ters T aşısı, özsu drenajını düzenleyerek yaranın daha iyi kapanmasını sağlamaktadır.
Image33.jpg
Image34.jpg
Image35.jpg
Image36.jpg
Image37.jpg
Image38.jpg
Image39.jpg
Image40.jpg
Image41.jpg
Image42.jpg
3)YONGALI GÖZ AŞISI
•Bu aşı yöntemi, ilkbaharda büyüme başlamadan önce veya yaz aylarında anacın kabuk vermediği dönemlerde uygulanabilir.
•Genellikle 1-2.5 cm çaplı anaçlara yapılır.
•Yongalı göz aşısı oldukça başarılı olmakla birlikte, T aşısı kadar çabuk ve basit olmayıp,“T” aşı için uygun olan koşullarda pek uygulanmaz.
•Anacın toprağa yakın kısmından ve boğum arasındaki düzgün bir yerden, kabukla birlikte bir parça odun (yonga) kesilip çıkarılır
•Anaçla kalemin eşit çapta olması en uygun şeklidir.
•Eğer anaç veya kalemden birisi geniş ise, o zaman göz, anacın kambiyumuna üç kenar boyunca çakıştırılmaya çalışılır.
Image43.jpg
Bu mesaja eklenen dosyaları görüntülemek için gerekli yetkilere sahip değilsiniz.
Kullanıcı avatarı
Bennur
Hobibahçemiz
 
Mesajlar: 3063
Kayıt: Cum Şub 05, 2010 23:29
Konum: İstanbul


Dön Aşıyla Üretim

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir

cron