Fiğ (Vicia L) Yetiştiriciliği

Fiğ (Vicia L) Yetiştiriciliği

Mesajgönderen Bennur » Cum Şub 19, 2010 14:51

FİĞ YETİŞTİRİCİLİĞİ
Günümüzde 14 fiğ türünün kültürü yapılmaktadır. Bunların önemli olardan şunlardır:
-Yaygın fiğ (Vicia sativa L)
Resim
Yaygın Fiğ
Tek yıllık baklagil yem bitkileri içerisinde ilk akla gelendir. Ekim alanlarının yarıdan çoğu İç Anadolu ve Geçit Bölgelerinde bulunmaktadır.
İklim ve Toprak İstekleri
Genel olarak yıllık yağışı 300-500 mm olan yarı - kurak bölgeler, fiğin doğal yetişme alanlarıdır. Ancak fiğ nemli ve serin yerlerde iyi gelişir ve özellikle ot verimi yüksek olur. Kurağa oldukça dayanıklıdır. Çok kurak geçen yıllarda ot ve tohum verimi çok düşer. Bitkinin fideleri 00C'nin altındaki sıcaklıklardan zarar görürler. Soğuğa fazla dayanıklı olmadığından her bölgede kışlık olarak ekilemez.
Toprak seçiciliği yoktur bu nedenle her toprakta yetişebilir. Ancak derin, kalkerli, killi ve verimli topraklarda yüksek verim alınır. Kumlu hafif topraklarda iyi yetişmez. Bu alanlarda ancak çok iyi gübreleme ile tatmin edici bir verim alınabilir.
Toprak Hazırlığı
Ekim zamanına göre toprak hazırlığı değişmektedir. İlkbaharda ekim yapılacaksa sonbaharda derin sürüm yapılmalı, ilkbaharda da ekim öncesi toprak hafif bir şekilde sürülerek yabancı otlar öldürülmelidir. Buğday veya pamuktan sonra ekim yapılacaksa bitki sap ve artıkları diskaro ile parçalanıp toprağa gömülmelidir. Daha sonra tarla yüzeyi değişik aletlerle iyice ufalanmalıdır. Hafif bünyeli ve temiz tarlalarda ise fazla bir toprak işlemesi yapılmadan ekim yapılabilir.
Ekim
Kıyı bölgelerde sonbaharda, kışı sert geçen bölgelerde ise ilkbaharda mümkün olduğu kadar erken, ağır topraklarda 3-4 cm, hafif topraklarda ise 6-7 cm derinliğinde ekim yapılmalıdır. Ekim sonrası tarlaya merdane çekilmelidir. Serpme veya mibzerle kolaylıkla ekilebilmektedir. Serpme ekimde tohum kaybı olmakta, ekim derinliği ayarlanamamakta ve çıkış düzenli olmamaktadır. Bu nedenle mibzerle ekim tercih edilmelidir.
Dönüme atılacak tohum miktarı bölgelere bağlı olarak;
•Ot üretimi için 10-12 kg/da, tohum üretimi için ise 8-10 kg/da,
•Serpme ekimde yukarıdaki tohum miktarları dekara 2-3 kg daha fazla,
•Sıra arası ot için 15-40 cm, tohum üretimi için 30-50 cm olmalıdır.
Gübreleme
Yurdumuz topraklarında fiğ köklerinde yumrucuk oluşturan bakteriler bol miktarda bulunduğundan aşılama yapılmasına gerek yoktur. Eğer uzun yıllar fiğ ve bezelye yetiştirilmeyen tarlaya ekim yapılacaksa tohumlar bakteri kültürü ile aşılanmalıdır. Köklerinde yumrucuklar oluşan bitkiler azotlu gübreye ihtiyaç duymazlar. Kıyı bölgelerimizde ekimle birlikte 1-3 kg/da azot vermek yeterlidir. Yağışlı bölgelerde bitki besin maddelerince fakir topraklarda fosforlu gübreleme verimi artırır. Ancak kıraçta fosforlu gübreleme verimi fazla etkilememektedir. Sadece fosforca fakir ve sulanabilen alanlarda 8-10 kg/da fosfor verilmelidir. Ara ürün veya ikinci ürün olarak ekiliyorsa gübre miktarı düşürülebilir. Ana bitkiye bol gübre verilmişse fiğe gübre atılmayabilir.
Bakım
İlk gelişme döneminde yabancı ot mücadelesi yapılmalıdır. Tohum üretiminde mutlaka sıraya ekim yapılması gereklidir.
Zararlılarla Mücadele
Fiğ zararlıları içerisinde en önemlisi baklagil tohum böceği (Bruchus)'dir. Erginleri çiçek veya erken meyve dönemlerinde bitki üzerine yumurtalarını bırakırlar. Daha sonra çıkan larvaları bitki tohumları ile beslenirler. Bu nedenle tarlada ilaçla mücadele yapılmalıdır. Buna ilaveten depolama esnasında da tohum ilaçlaması uygulanmalıdır.
Hasat ve Harman
Kurak bölgelerde yaygın fiğden dekara 750-1000 kg yeşil ot ve 200-250 kg kuru ot, sulanan yerlerde ve kıyı şeridinde ise dekardan 2-3 ton yeşil ot, 500-750 kg kuru ot alınabilir.
Kurak şartlarda dekardan 80-100 kg tane ürünü alınır. Verimli tarlalarda ve yağışlı yıllarda bu verim 150 kg' a kadar ulaşabilir. Sulanan yerlerde ve kıyı bölgelerimizde verim 150-300 kg'a kadar çıkabilir. Hasat sonucunda tane ürünü kadar fiğ samanı elde edilir.
Ot için hasat zamanı: Ot için en uygun hasat zamanı, toprağa yakın birkaç baklanın tam şeklini aldığı ve tohumların dolduğu dönemdir. Bu dönemde hem ot verimi hem de kalitesi yüksektir. Fiğin otu ince saplı olduğundan kuruması kolaydır. Taşıma esnasında ve fazla kurumadan meydana gelecek yaprak dökülmesinden kaçınılmalıdır.
Tohum için hasat zamanı: Alttaki baklaların kahverengi renk alıp açılmaya hazır oldukları devrede tohum hasadı yapılmalıdır. Kurak bölgelerde hasat gecikirse büyük tohum kaybı olur. Baklaları kolayca çatlayan çeşitlerde bitkinin alt tarafındaki 3-4 bakla tümüyle sarardığı zaman biçilerek veya elle yolunarak tohum hasadı yapılmalıdır. Devir sayısı düşürülmüş harman makinası ile harmanlanır. Baklaları daha az çatlayan çeşitlerde ise hasat biraz daha geciktirilebilir.
Hasat, sabahın erken ve nemli saatlerinde yapılırsa tane kaybı azalır. Bitki, yere yatık büyüdüğü için biçerdöverler ile doğrudan hasadı oldukça güçtür. Ancak meyilli olmayan düzgün tarlalarda biçerdöver tablası aşağı indirilerek doğrudan hasat edilebilir. Hasat ele veya tırpanla biçilerek yapılır. Fiğ tohumluğu kuru ve temiz bir yerde saklanmalıdır.
-Tüylü fiğ (Vicia villosa Roth)
Resim
-Macar fiği (Vicia pannonnica Cranys)
Resim
Macar Fiği
Soğuğa ve kuraklığa dayanıklı tek yıllık bir fiğ türüdür. Doğu Anadolu ve Orta Anadolu koşullarında kışa en iyi dayanan baklagil yem bitkisidir. Özellikle kıraç alanlara tavsiye edilmektedir. Macar fiği kıyı bölgelerimizde oldukça zayıf gelişmektedir. Bu bölgelerde Macar fiği yerine yaygın fiğ veya tüylü fiğ tercih edilmelidir.
Toprak Hazırlığı
Sonbaharda ekimden önce gerekirse pullukla derin bir sürüm yapılmalı, ardından yüzlek bir toprak işlemesiyle tarla ekime hazır hale getirilmelidir.
Ekim
Kışı sert geçen bölgelerde Eylül ayı içerisine mümkün olduğu kadar erken bir tarihte ekim yapılmalı ve bitkinin kışa yeşermiş olarak girmesi sağlanmalıdır. Ağır topraklarda ekim derinliği 3-4 cm, kumlu topraklarda ise 6-7 cm olmalıdır. Ekim sonrası tarlaya merdane çekilmelidir. Dekara 7-10 kg tohum kullanılmalıdır. Ot üretimi için 15-20 cm, tohumluk üretiminde ise 30-40 cm sıra arası yeterlidir. Tahıllarla birlikte ekimi yapılıyorsa 5-6 kg/da Macar fiği, 4-5 kg/da arpa veya yulafla karıştırılmalıdır. Kıraçta ot verimi 150-250 kg/da, tohum verimi ise 40-50 kg/da'dır.
Gübreleme, bakım ve hasat-harman işlemleri yaygın fiğde olduğu gibidir.
-Koca fiğ (Vicia narbonensis L.)
Resim
-Burçak (Vicia ervilia L.)
Resim
-Bakla (Vicia faba L.)
Resim
-Dar yapraklı fiğ (Vicia angustifolia Reic)
Resim
-Meyvesi tüylü fiğ (Vicia dasycarpa Ter)
Resim
-Bozlar fiği (Vicia montana Rotz)
-Kara mercimek fiği (Vicia articulata L.)
ADİ FİĞ
-Yaygın fiğ (Vicia sativa L) En çok yetiştirilen fiğ türüdür. Ülkemizde tüm bölgelerde yetiştirilebilir. Tek yıllık baklagil yem bitkisidir. Yeşil ve kuru ot olarak yedirilebileceği gibi daneleri krıma yapılarak ta verilebilir. Hem otu hem daneleri oldukça besleyicidir. Yeşil otunda ortalama yüzde 23,9 ham protein bulunur. Danelerindeki protein oranı ise ortalama %20'nin üzerindedir. -8 °C altındaki sıcaklıklarda donmaktadır. Bu yüzden kışı sert geçen yerlerde yazlık olarak, sıcak iklim bölgelerinde ise kışlık olarak yetiştirilmektedir. İç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde erken İlkbaharda ekimi yapılır. Su tutma kapasitesi iyi olan orta ve ağır topraklar adi fiğ tarımı için uygundur. Kumlu topraklar uygun değildir. Süzek, yeterli kireç ihtiva eden tınlı topraklar adi fiğ tarımı için en uygun topraklardır. Sonbahar ekimi için tahılların hasadından sonra toprağın yüzlek olarak işlenmesi ve sonbaharda daha derin bir sürüm yapılması yeterlidir. İlkbahar ekimi için ise tarlanın sonbaharda işlenmesi, ilkbaharda da tırmık geçirilmesi yeterli olmaktadır.
Ekim en iyi şekilde mibzerle yapılabilir. Dekara atılacak tohum miktarı ve sıra aralıkları ot veya tohum yetiştirme amacına göre değişir. Ot elde etmek için sulu şartlarda 15-20 cm, kıraç şartlarda 30-40 cm sıra arasıyla ekim yapılabilir. Tohum için yetiştirilecekse sulu şartlarda 30-35 cm, kıraçta 50-60 cm sıra arasıyla ekilebilir. Mibzerle ekimde dekara 8-10 kg tohum kullanılır. Serpme ekimde 12-15 kg tohum kullanılır. Ekim derinliği 3-4 cm kadardır. Tohum elde etmek için tek başına ekilen fiğ, ot elde etmek için yetiştirilecekse çeşitli tahıllarla birlikte ekilebilir. Bu amaçla en fazla arpa ve yulaf kullanılır. Adi fiğ tarımında ekimle birlikte dekara 10 kg DAP (18-46) gübresi verilmesi uygundur. Sulama imkanı olan yerlerde çiçek zamanına kadar bir iki defa sulanabilir.
Yeşil ot elde etmek için yapılan yetiştiricilikte çiçeklenme döneminden alt kısımda baklalar oluşuncaya kadar geçen sürede biçilir. Kuru ot elde etmek için yapılan yetiştiricilikte ilk baklalar yetişince biçim yapılır. Dekardan 250-500 kg kuru ot alınabilir. Tohum elde etmek için fiğin saplarında en alt fasulyeler tamamen olgunlaşınca biçilmelidir. Hasatta geç kalınırsa alt fasulyeler çatlar. Dekardan 100-200 kg tohum alınabilir.
MACAR FİĞ
İlk kültür formları Macaristan'dan alındığı için bu ismi almıştır. Kışa dayanıklılığı normal şartlarda yeterlidir. Sert kışlarda dondan zarar görmeden kalabilir. Kıraçta yetiştirilebilen bir kışlık fiğ olduğu için büyük değere sahiptir. Orta ağır ve kireççe zengin toprakları sever. Tahıl kalktıktan sonra gölge tavında sürülür. Sonbaharda ekimden önce tekrar tırmık ve taban geçirilerek tohum yatağı hazırlanır. Eylül başından kasıma kadar ekilebilir. Yalnız yada tahılla karışık ekilebilir. Karışık ekimde ot almak için dekara 6 kg Macar fiği ve 4-6 kg tahıl kullanılır. Ot almak için sıra araları 18-20 cm olmalıdır. Tohum almak için tek başına ekilir ve dekara 6-8 kilo tohum atılır. Sıra arası 35-50 cm olmalıdır. Ekimden sonra merdane çekmek faydalıdır. Ekimle beraber dekara 14 kg DAP (18-46) gübresi verilir. Yabancı ot mücadelesinde bir önceki dönem ekilen tahılda yabancı ot mücadelesinin yeterli yapılmış olmasının faydası büyüktür. Eğer nadasa sonrası Macar fiği ekiliyorsa nadas uygulamasında yeterli toprak işlemesinin yapılarak yabancı ot kontrolünün sağlanmış olması gerekir. Ekimden sonra ilkbaharda çıkan yabancı otların gelişmekte olan Macar fiğine zarar vermeden çapalanması gerekir.
Macar fiğinde olgunlaşma dönemi erken başlamaktadır. İlkbaharda erken gelişmesi, erken tohum olgunluğu ve erken çiçek açması Macar fiğinin üstün bir özelliği ve tercih sebebi olmaktadır. Bu özellikler Macar fiği tarımında tohum veriminin yüksek ve güvenceli olmasını sağlamaktadır. Bu bitkinin meyve çatlamama özelliğinin de olması önemli bir üstünlüktür. Tohum için yetiştirildiğinde alt baklaları esmerleşince biçilip kurutulur sonra harman yapılır. Elde edilen tohumların iyice kurutulmadan ambara konulması uygun değildir. Macar fiği ot almak için çiçeklenme başlangıcında biçilmelidir. Biçilen ot kurutularak ya da silolanarak saklanır. Tek olarak kıraçta verdiği yeşil ot miktarı dekara 800-1500 kilodur. Tohum verimi ise dekara 80-100 kilo kadardır.
FİĞ-TAHIL KARIŞIMLARI
Fiğlerin yatmasını önlemek, kaliteli ve daha fazla ot üretmek için fiğlerin tahıllarla karışık yetiştirilmesi önerilir. Bu şekilde bitkiler tahıllara sarılarak dik olarak gelişir ve biçim işlemi daha kolay olur.
Fiğlerde protein oranı yüksek, fakat karbonhidrat içeriği düşüktür. Bu sebeple tek başına, silaj üretimi amacı ile yetiştirilmemektedir. Karışımlarda tahıl olarak en çok arpa ve yulaf kullanılır.
Karışım ekimlerinin kolay olması için iki bölmeli mibzerlerin tohum gözüne tahıl, gübre gözüne fiğ konularak ekim yapılabilir.
Fiğ-tahıl karışımı ve oranları, kullanılan çeşitlere ve bölgelere göre değişmektedir.
Kurak bölgelerde 6 kg fiğ ile 3 kg yulaf veya 5 kg arpa,
Kıyı bölgelerde 7 kg fiğ ile 3 kg yulaf veya 4 kg arpa ile birlikte ekilmelidir.
Ankara şartlarında; Yazlık olarak ekilen karışımlarda % 20-40 tahıl, % 60-80 fiğ içeren karışımların ot ve protein verimi açısından uygun olduğu bulunmuştur.
Adana’da en yüksek protein verimi % 80 fiğ, % 20 arpa karışımından alınmıştır. Yüksek kuru ot ve protein verimi için karışımdaki fiğ oranının % 50’nin üzerinde olması tavsiye edilmektedir.
Macar fiği; 5-6 kg/da Macar fiği + 4-5 kg/da arpa ve yulaf karışım halinde ekilebilir.
7-8 kg/da Macar fiği (Tarm beyazı-98) + 4-5 kg/da arpa ve yulaf karışım halinde ekilebilir.
Tüylü fiğ; 4-6 kg/da tüylü fiğ + 4-6 kg/da arpa ve çavdar karışım halinde ekilebilir.
Tüylü meyveli fiğ; 5-6 kg/da tüylü meyveli fiğ + 4-5 kg/da arpa ve yulaf karışım halinde ekilebilir.
Ege, Akdeniz ve Güney Doğu Anadolu Bölgelerimizde pamuk yetiştirilen alanlarda fiğ yalın veya tahıllarla karışık kışlık ara ürün olarak yetiştirilmektedir.
Silaj yapmak için, fiğ-tahıl karışımlarının, fiğ çiçeklenme döneminin baş veya ortasında hasat edilmesi gerekir. Fakat ana ürün olan pamuk ekimini geciktirmemek için bazı yıllar fiğ-tahıl karışımı daha erken biçilir. Bu durumda nem oranı yüksek ve kuru madde oranı düşük olan yemin silolanmasında, soldurma yapılamadığı durumlarda, silaj kalitesi düşer.
Kurak bölgelerde fiğlerden 750- 1000 kg/da yeşil ot veya 200- 250 kg /da kuru ot alınabilir.
Tahılla karışık ekimde 400-500 kg/da kuru ot elde edilebilir.
Sulanan yerlerde ve kıyı bölgelerinde 2-3 ton/da yeşil ot, 500-750 kg/da kuru ot sağlanabilir.
Resim
Tavsiye
Yeşil ot elde etmek için yapılan adi fiğ yetiştiriciliğinde biçim, çiçeklenme döneminden alt kısımda baklalar oluşuncaya kadar geçen sürede yapılır. Kuru ot elde etmek için yapılan yetiştiricilikte ilk baklalar yetişince biçim yapılır. Tohum elde etmek için fiğin saplarında en alt fasulyeler tamamen olgunlaşınca biçilmelidir. Hasatta geç kalınırsa alt fasulyeler çatlar ve yemlik kalite düşer.
Kaynak:http://www.alfatohum.com/index-tur.html
Kullanıcı avatarı
Bennur
Hobibahçemiz
 
Mesajlar: 3063
Kayıt: Cum Şub 05, 2010 23:29
Konum: İstanbul

Dön Yem Bitkileri

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir