Begonya (Begonia) Yetiştiriciliği

[Bennur]

Tanımı ve Önemi
Dünyanın pek çok bölgesinde ticari amaçlı yetiştirilen saksı bitkisidir. Begonyalar, Santo Domingo’lu botanik uzmanı Begon’dan ismini almıştır. Bu bitkiler; çiçeklerinin rengi,
dokusu ve hacmindeki çok değişiklik gösteren yapıları ile saksı bitkisi olarak yetiştirilir.
Bazı türler, yanlızca yaprakları ve yapraklarının farklı özellikleri için yetiştirilir. Bunlar aynı zamanda en çok kullanılan parter bitkileridir. Türlerine göre güneşli veya gölgeli ortamlarda yetişirler. Dayanıklı yapısı ve rengini uzun süre korumasından dolayı pencere kenarlarında, bordürlerde ve makromelerde kullanılır.

Pencere kenarlarında kullanılan begonialar
Bazı türleri ise güzel desenli yaprakları ve değişik renkteki çiçekleri için yetiştirilirler.
Bazı türlerinin çiçek renkleri çok değişiktir.
Bazı türlerinin de çiçekleri kirli beyaz pembe olup estetik bir değeri yoktur.

Çiçekleri ve yaprakları için yetiştirilen begonialar

Begonyanın bitkiler âlemindeki yeri aşağıda sıralanmıştır:
Alem: Plantae
Şube: Magnoliophyta
Sınıf: Magnoliopsida
Familya: Begoniaceae
Cins: Begonia
Türkçe Adı: Begonya
Begonyanın ana vatanı Kuzeydoğu Hindistan’ın Assam Bölgesidir. Begonyaların aynı zamanda merkezi Asya’dan Güney Amerika’ya kadar yayılan 900 türü bulunmaktadır.
Bunların 200’ü ticari amaçla kültüre alınmıştır.
Çeşitleri
Begonyaları aşağıdaki gibi çeşitlere ayırmak mümkündür;
Yumrulu Begonyalar (Begonia tuberosa): Yaprakları açık yeşil, hafif parçalı ve dişli, üst yüzü tüylüdür.
Çiçekleri iri, yalınkat, yarı veya tam katmerli; çeşitli formlardadır. Beyazdan sarı, kırmızı ve pembeye kadar çeşitli renkleri olan bitkilerdir.

Begonia x tuberhybrıda: B. boliviensis, B. davisii, B. pearcei ve B.veitchii gibi türleri arasında yapışan çeşitli melezleme sonucunda elde edilmiş bir çeşittir. Bu türden elde edilen melezlerin çiçekleri yalınkat, katmerli, çizgili veya kamelya çiçekli olabilir.

Yumru begonyalar 3-6 cm büyüklüğünde çiçeklere sahiptir. Yeşil ve mavi dışında her renkte çiçekleri vardır.
Üç tipine çok rastlanır.
Askı Begonyanın çiçekleri daha büyüktür. Buna daha çok Pendula (sarkık form) denir.
30 - 40 cm. sarkık sapları vardır.

Değişik renkteki sarkık begonyalar

Begonia tuberhybrida pendula
Dümdüz büyüyen (Grandiflora) 30 – 45 cm yükselir. Multiflora kültür çeşitleri, 20 –25 cm yükselir ve çok küçük, 5 cm çiçek açarlar.
Begonia grandiflora

Begonia multiflora

Begonia evansiana: Kışa dayanıklı Begonya çeşididir. Kök saplarından büyüyen, yazın gölgede açan çok güzel çiçekleri vardır. Kırağılara kadar çiçeklenirler. Aynı zamanda kesme çiçek olarak da kullanılır. 7,5 - 15 cm olan büyük yapraklarının alt kısmı kızılımsıdır. 2,5 cm. çapında et renginde çiçek açar. Bitki boyu yaklaşık 60 cm olur ve kışın toprakta ölür.

Çiçekli Begonyalar (Begonia semperflorens): Daha çok dış mekân bitkisi ve evlerde balkonlarda saksı ve makromelerde kullanılan begonya türüdür. Yumru begonyaların aksine sürekli yeşil hâldedir. Devamlı ve kışın çiçek açan türleri vardır.

Pembe, kırmızı ve beyaz renkte çiçek açarlar. Çiçekleri yalınkat ve katmerlidir.
Boyları 15 - 20 cm ve 30 - 40 cm arasında değişir. Bu tür Begonyaların gerek yaprak gerekse çiçek renkleri bakımından çok fazla çeşitleri bulunmaktadır. Bunlar F1 hibrit tohumları olarak adlandırılır. Ancak bunlar; pembe, kırmızı, krem ve beyaz renkli olanlarla yalın veya katmerli çiçekli olanların çaprazlanması sonucu elde edilmiştir.
Begonyaların çiçek renkleri aynı olsa da yapraklarının renklerine göre ayırt etmek daha kolaydır. Yaprakları diğer Begonya türlerine göre küçüktür. Yapraklarının açık yeşilden, kırmızı kahverengiye kadar değişen renkleri vardır.
Begonyaları yaprak renklerine göre koyu, parlak yeşil ve açık, parlak yeşil renkli
olmak üzere ikiye ayırabiliriz.
Çiçek renklerine göre açık yeşil renkli yapraklı Begonyalar şunlardır:

Çiçek renklerine göre koyu yeşil renkli yapraklı Begonyalar şunlardır:

Yaprak Begonyalar: Bu türler, sadece göz alıcı ve dekoratif yaprakları için
yetiştirilirler. Genellikle boyları kısa, çiçekleri gösterişsizdir. Ancak uzun boy yapabilen çeşitleri de vardır.
Farklı begonya rex yaprakları

Begonya rex: En çok bilinen çeşididir. Yaprakları büyük, asimetrik, kalp ve yumurta şeklinde yuvarlaktır. Gerçek rex begonyalar, genellikle büyük düz kenarlı yapraklara sahiptir. Hibrit çeşitlerin ise yaprakları daha küçük, kenarları dişli veya parçalıdır. Yaprakları en koyu olan ve gelişimleri en hızlı begonya çeşididir.

Ağaç Begonya ( Begonia corallina): Evlerde en çok yetiştirilen Begonya
çeşitlerindendir. Yaprakları uzun, silindirik ve üzerleri beneklidir. Diğer Begonyalara göre daha fazla boy yaparlar. Bu yüzden Ağaç Begonya adını almıştır.

Çiçeklerinin rengi beyaz, kırmızı ya da pembe olabilir. Ancak çiçekleri küçük olduğundan gösterişli değildir. Yaprakları için yetiştirilir. Çınar yaprağına benzetildiğinden dolayı çınar begonya adı verilen çeşidi de vardır.

Paşaçadırı: Halk arasında bilinen bir çeşittir. Yaprakları için yetiştirilen hoş görünümlü bir begonya türüdür. Bunun gövde dalı (ana dal) toprağa paralel uzar. Saksı çevresinde dönmesi gibi bir özelliği vardır. Uzaktan bakınca gövdesinin olmadığı sanılır.

Begonia imperialis: Yeşil kadifemsi yapraklıdır.

Begonia masoniana: Yeşil yaprakları göze çarpacak şekilde siyah (hac8) nişanlıdır.

Begonia ricinifolia: Bronz yapraklıdır.

Begonia metallica: Cilalı metalik yapraklıdır.

Üretimi
Begonya türleri, farklı özelliklere sahip olduğu için üretimleri de türlere göre farklılık
gösterir. Genel olarak çelik, tohum ve yumrularla üretilir.
Tohumla üretim: Yumru begonyalar ve çiçek begonyalar tohum ile üretilir. Çiçek Begonyaların nisan ayında çiçeklenmesi için aralık ve ocak aylarında tohum ekiminin yapılması gerekir. Hazırlanan tohum kasalarına tohumlar atılır. Begonya tohumları oldukça küçük olduğundan üzerleri kapatılmaz yalnız hafifçe bastırılır.
Ancak son zamanlar kullanılan kaplama tohumlarının üzerleri kapatılabilir.

Kaplama begonya tohumları
Aynı zamanda bu tohumlar viyollare tek tek de ekilebilir. Çimlenme ortamının sıcaklığı 20 – 22°C olduğunda, tohumlar 14 – 20 gün içerisinde çimlenirler.
Çimlenen tohumlar
Fideler ekimden 5 – 7 hafta sonra 4 - 5 cm’ lik saksılara şaşırtılır. Daha sonra da 7 –10 cm’ lik saksılara dikilir. Tohumdan çiçeklenmeye değin geçen süre 12 – 18 haftadır.

Begonya fidesi ve küçük saksılara dikilmesi
Yumru Begonya tohumları, tohum kasalarına ocak ve şubat aylarında ekilir. Ortam sıcaklığı 18 – 20 °C olduğunda, tohumlar 10 – 15 gün içerisinde çimlenir. Fideler iki kere viyollere şaşırtıldıktan sonra 8 cm2’ lik küçük saksılara alınırlar. Ekimden 6 ay sonra çiçekli bitki elde edilir.
Çelikle üretim: Çiçek ve yaprak Begonyalar çelikle üretilir.
Büyük yapraklı Rex Begonyalar, yaprak çelikleri ile üretilir. Yaprak çelikleri ile mayıs
ve haziran aylarında yapılır. Bunun için olgun yaprakların alt yüzündeki ana damarlar,
kesişme noktalarından keskin bir bıçakla çizilir.

Yaprak altında ana damarların kesilmesi
Daha sonra yaprak hacim olarak eşit miktarlarda turba ve kumun karışımından oluşan
kompost veya perlite iyice temas edecek şekilde yatırılır.
Temasın iyi olmasını sağlamak için yaprak üzerine çivi, sopa ya da küçük çakıl taşları serpilerek yara dokusu ile köklenme ortamının teması sağlanır.

Yaprağın ortama temas ettirilmesi
Köklenme yastıklarının üzeri, cam veya naylon örtü ile kapatılır.
Ortam sıcaklığı 18 – 21 0C’de tutulur. Çeliklerin 5 – 6 hafta içerisinde köklendiği görülür. Yeni çıkan bitkicikler 2– 3 yapraklı olunca ana yapraktan ayrılarak küçük saksılara dikilir.

Köklenen yeni bitki
Büyük yapraklı Begonyalarda uygulanan diğer bir yöntem de yaprakların 2,5 x 2,5 cm
karelere veya yaprak damarların ortada kalacak şekilde üçgen parçalara ayrılmasır.
Ayrılan bu parçaların teması sağlanarak komposta yatırılır ve aynı koşullarda
köklendirilirler.

Yaprakların kesilmesi, köklendirme ortamına yatırılması ve köklenmesi
Rex Begonyalar, aynı zamanda yaprak saplarının köklendirme ortamına yerleştirilmesiyle de üretilebilirler. Yaprak sapı ile birlikte alınan çelikler, köklendirme ortamlarına tek tek dikilirler. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, yaprağın büyük olmasından dolayı
küçültülmesi gerekir. Yaprak, bitkinin fotosentezini sağlayacak küçüklüğe getirilir.

Yaprak sapı ile alınan begonyaların dikilmesi
Köklenme sonunda yaprakların dip kısımlarında yeni bitkiler görülür. Bu yeni bitkiciklerin görülmesinden sonra küçük saksılara alınırlar.

Köklenen bitkiler
Çiçek Begonya ve yaprak Begonya çeşitlerinden bazılarını yeşil çelik ile üretmek
mümkündür. Çiçek begonyalarda çelik ile üretim daha çok katmerli çeşitlerde yapılır. Çelikler, çiçeksiz sürgünlerden 5–10 cm uzunluğunda mayıs ve ağustos aylarında alınır. Alınan bu çelikler, hacim olarak eşit torf ve kum karışımına dikilir. Köklendirme ortamının sıcaklığı 18–21 0C olduğunda köklenme 7–10 günde gerçekleşir. Gövde yapısına sahip yaprak Begonyalardan mayıs ve ağustos aylarında yeşil çelik almak mümkündür.

Çelik alınacak anaç bitki
Alınan çeliklerin uzunluğu 5–10 cm’dir. Alınan çelikler, köklendirme ortamına dikilir ve 7-10 gün içinde köklenme meydana gelir.

Alınan çelikler ve köklendirme ortamına dikilmesi
Yumrularla üretim: Yumru Begonyalarda kullanılır. Yumru gövdeler çok yıllıktır ve gelişimine toprak altında devam eder. İlkbahar aylarında dikilen yumru Begonyalar gelişimlerini tamamladıktan sonra kışı toprak altında geçirirler. Yerlerinde bırakıldığında ertesi yıl tekrar sürgün vererek gelişirler.

Begonya yumrusu
Eğer bu yumrular yerlerinden alınarak saklanacaksa kuru perlit veya torf içinde 4-10 ºC' de kışın saklanır. Ertesi yıl tekrar dikilmek üzere bekletilir. Bekletilen yerlerinden alınan Begonya yumruları üzerlerinde gözleri tespit edildikten sonra geniş ağızlı saksılara gözler yukarı gelecek şekilde yerleştirilir.

Image4.jpg

Dikime hazır yumru ve Yumrunun saksıya yerleştirilmesi
Saksılara yerleştirilen yumruların üzeri hafif bir harç ile örtülür. Düzenli ve sürekli sulama ve bakım işlemleri yapılır. Bu işlemler sonucu 10-15 günde yeni yumrulardan sürgünler belirir. Daha sonra yapraklar oluşur ve yaklaşık 1 ayda yeni bitkimiz meydana gelir.

Yumrunun üzerinin örtülmesi, yeni sürgünler ve bitkinin oluşması
Gelişimi iyi olan birkaç yıllık yumrular ise bölünerek üretilirler.

Bölünmeye hazır begonya yumruları
Bunun için ilkbaharda, yumrularda büyüme başladığında her parçada bir göz bulunacak şekilde keskin bir bıçakla parçalara ayrılır. Dikimden önce parçaların kesim yüzeyleri, mantar zararlılarına karşı birkaç gün kurutulmaya bırakılır.
Bu süre içinde kesit yüzeylerindeki yaralar kapanır. Böylece yumru parçası kuruma ve çürümeye karşı korunmuş olur. Bölünen yumrulardan her birinde gözler yukarıya doğru bakmalıdır. Bölünen yumrular, küçük saksılara dikilmelidir. Yumruların tamamı toprak içerisine gömülmeli, toprak ağır olmamalıdır. Yumrularda yeni sürgünler görüldüğünde ise daha büyük saksılara dikilmelidir. Eğer bu yumrular bahçeye dikilecekse 30–35 cm ara ile dikilmelidir.

[Bennur]

EKOLOJİK İSTEKLERİ
Sıcaklık
Yaprak Begonyalar, en iyi gelişmeyi 15-18 0C’de gösterir. Kışın sıcaklığın 13 0C’nin altına düşmemesi gerekir. Çiçek Begonyalar dikimden sonra iki hafta süreyle gece sıcaklığı l8°C’ olan yerlerde tutulmalıdır. Daha sonra ortam sıcaklığı 15°C’ ye düşürülmelidir. Gündüz sıcaklığı genellikle 23°C dolayında olmalıdır. Yumrular dinlenme döneminde 10–13 0C’de muhafaza edilirler, sürmeye başladıklarında sıcaklık 18 0C’ye yükseltilmelidir.
Orantılı Nem
Yumru Begonyalara % 60-70’lik orantılı nem yeterlidir. Yapraklarının üzerinden sisleme yapılmasının yararı vardır. Yaprak ve Çiçek Begonya için uygun orantılı nem değeri ise % 60-70’dir.
Işık
Yaprak Begonyalar, yarı gölge veya gölge yerlere yerleştirilir.
Ancak bitkide fazla miktarda yaprak dökülmesi görüldüğünde saksıların daha aydınlık ama doğrudan güneş ışığı almayan bir yere alınmaları uygun olur. Çiçek Begonyalar, yan gölge alan yerlerde iyi gelişirler. Ancak doğrudan güneş ışığı alan yerlerde de zarar görmeden bulundurulabilirler. Dış mekânlarda kullanılacağı zaman en uygun dikim yerleri, gölgede bulunan çiçek parterleridir.
Yumru Begonyalar ise yarı gölgeden güneşli ortama kadar değişen yerlerde zarar görmeden bulunabilirler.
BAKIM ÖNLEMLERİ
Saksı Değiştirme
Genellikle tüm begonya çeşitlerinde saksı değiştirme, mart ve nisan aylarında yapılır.
Saksı değiştirme sırasında kullanılacak olan harç hacim olarak 2 kısım tınlı toprak,
1 kısım turba, 1 kısım yanmış ahır gübresi ve 1 kısım kumun karışımından elde edilir.
Son zamanlarda özellikle yalnız cocosa da dikim yapılmaktadır.
Saksısını değiştireceğimiz Begonya saksısı sol elin avuç içi ile tutulur. Saksı ters çevrilerek kenarı sert bir yere hafifçe vurulur. Bu sayede bitkinin kök yumağının saksı kenarından kolayca çıkması sağlanır.

Saksısı değişecek bitki, yeni saksı ve bitkinin saksıdan çıkarılması
Bundan sonraki işlem, yeni saksının dikim için hazırlanmasıdır. Yeni saksı eski saksıdan 1 – 2 numara büyük olmalıdır. Saksının dip kısmında mutlaka drenaj delikleri bulunmalıdır.
Yeni saksıya dikim sırasında bitki sol el ile saksı ortasına gelecek şekilde ve istenilen
yükseklikte tutulur. Sağ elle kök yumağı ile saksı arasında kalan boşluğa yeni hazırlanan
harç doldurulur.

Bitkinin saksıya dikilmesi ve harç ile doldurulması
Boşluk kalmaması için harç çepeçevre parmakla bastırılır. Daha sonra saksı tabanı üzerinde birkaç kez yere vurularak harcın iyice oturması sağlanır. Saksı tümüyle toprakla
doldurulmamalı sulama payı olarak saksı kenarı üst düzeyi ile toprak yüzeyi arasında 1,5 cm kadar bir boşluk bırakılmalıdır.

Yeni saksısına dikilmiş bitki ve sulanması
Saksı değiştirme işlemi bittikten sonra Begonya, önce toprak tümüyle nemli duruma
gelinceye kadar sulanır. Daha sonra düzenli olarak sulanmalı ve sık sık su püskürtmelidir.
Gübreleme
Yumrulu Begonyalara; mayıs ve temmuz ayları arası haftada bir kez 3-4 gr kompoze gübre, 1 lt suda eritilerek verilmelidir.
Çiçek açan Begonyalarda yazın çiçek açanlar, mayıs ve eylül aylarında haftada bir kez
2-3 gr kompoze gübre 1 lt suda eritilerek gübrelenir. Kışın çiçek açanlara ise mayıs ve eylül aylarında haftada bir kez 3-4 gr kompoze gübre 1 lt suda eritilerek verilmelidir.
Yaprak Begonyalar ise mayıs ve eylül aylarında bir kez 2 gr azotça fakir gübre ile
gübrelenmelidir.
Sulama
Yumru Begonyalar; gelişme ve çiçeklenme döneminde bol sulanmalı, kök bölgesi sürekli nemli tutulmalıdır. Yapraklarına da sık sık su püskürtülmelidir. Sonbahardan itibaren
yumrulara hiç su verilmez. Dinlenme döneminde kuru bir yerde yumrular muhafaza
edilirler. İlkbaharda saksı değiştirmeden sonra yumrularda yeni kök ve sürgüler oluşuncaya kadar az su verilir. Daha sonra azar azar su miktarı artırılır. Çiçek begonyalara yazın bol su verilmelidir. Sıcak ve kuru havalarda yapraklarına su püskürtülmesinde yarar vardır. Kışın verilen su miktarı azaltılarak saksı toprağı orta nemli tutulmalıdır.
Yaprak Begonyalar, mart ve eylül ayları arasında kireçsiz suyla bolca sulanmalıdır.
Özellikle orantılı nemin düşük olduğu yaz aylarında yapraklara su püskürtülmesinde yarar
vardır. Kış aylarında, ekimden ocak ayına kadar olan dinlenme döneminde saksı toprağının
kurumasına izin verilmeyecek şekilde azaltılarak su verilmesi gerekir.
Budama
Kuruyan, çürüyen yaprak ve çiçekler sapları ile birlikte kesilip uzaklaştırılmalıdır. Bu işlem, budamadan çok yaprakların temizlenmesi işlemidir.

Yaprakların temizlenmesi
Bazı Begonya çeşitlerinde budama da yapılır. Özellikle ağaç begonya gibi yüksek gövde oluşturan çeşitlerde bu mümkündür. Burada budamanın amacı hem bitkinin dallanmasını sağlamak hem de daha düzgün form almasına yardım etmektir.

Ağaç begonyanın budanması
Budama sırasında gövde üzerinde 2-3 göz kalacak şekilde kesim yapılır. Kesim göze ters olarak yapılmalıdır. Budama sırasındaki gövde parçalarından aynı zamanda çelik olarak da yararlanılır.
Hastalık ve Zararlıları
Begonya Yaprak Lekesi: Genellikle yaşlı yapraklarda görülür. Yaprağın alt kısmında ortaya çıkar. Camsı görünüşlü küçük lekelerdir. Daha çok ana damarlara yakın kısımlarda yoğunlaşır. Bazen de yaprak sapında ve gövdede görülebilir. Hastalık tohumla ve toprakla ertesi yıla geçer. Fazla nem ve az ışık hastalığın ilerlemesine neden olur. Hastalık sulama suyu ile daha fazla yayılır.
Mücadelesinde;
 Hastalıklı bitkiler ortadan kaldırmalıdır.
 Sıcak hava, fazla nem ve aşırı sulamadan kaçınılmalıdır.
 Anaç olarak sağlam bitkiler kullanılmalıdır.
 Hasta bitkiler yok edilmelidir.
 Kullanılan saksılar ve aletler sterilize edilmelidir.
 Koruyucu olarak bakırlı preparatlardan biri ile ilaçlama yapılmalıdır.
Solgunluk: Bitkide ksilem (odun) borularını tıkayarak, işlevini bozmak suretiyle
sürekli solgunluğa neden olur. Bitkinin aşağıdan yukarıya su iletimi dengesi
bozulur. Solgunluk önce yaşlı yapraklarda başlar ve daha sonra bitkinin
tamamına yayılır
Mücadelesinde;
 Konukçu bitkilerin çoğaltılmasında enfekte olmuş bitkilerden çelik
alınmamalıdır.
 Toprak pH’ sının yüksekliği ve yapısının bozukluğu özellikle hastalığa
neden olacağından toprak pH’sı iyi ayarlanmalıdır.
 Bitkinin istediği optimum sıcaklıklarda bulundurulmalıdır.
Siyah Kök Çürüklüğü: Bitki gelişmesinde gerileme, yaşlı yapraklardan
başlayan kloroz ve çoğunlukla solgunluk belirtileri görülür. Köklerde çürümeler
olur. Kabuk tabakası genellikle açık kahverengi, bazı hallerde siyah renk alır.
Mücadelesinde;
 Saksı toprağının patogen ile bulaşık olmamasına dikkat edilmelidir.
 Saksı toprağı çok nemli bırakılmamalıdır.

Siyah kök çürüklüğü
Külleme: Bitkinin yaprak, yaprak sapı, çiçek, çiçek sapı ve gövdesinde görülür.
Genellikle yaprakların üst yüzü pudra veya un serpilmiş gibi tozla kaplanır. Bu tozun rengi kurşuni kahverengiden beyaza kadar değişir. Yaprak, parlaklığını ve yumuşaklığını yitirir. Hasta bitkilerde büyüme ve çiçeklenme olmaz. Sıcak ve kurak koşullarda bu hastalığın etkisi daha çabuk görülür.

Külleme
Mücadelesinde;
 Sağlıklı bitkilerden çelik alınmalı,
 Uzun süre devam eden durgun, sıcak ve nemli koşullara engel olunmalı,
 Bitkilere gereğinden fazla su verilmemeli ve özellikle üstten sulama yapılmamalı,
 Hasta olan kısımlar ayıklanmalı,
 İlaçlı mücadeleye yaprakların üzerinde ilk lekeler görülür görülmez başlanmalıdır.
Kurşuni Küf: Yaprak, gövde ve çiçeklerde etkilidir. Fazla nemli ortamlarda
yaprak, gövde ve çiçeklerin üstlerini gri küf tabakası kaplar. Bulaşmalar
çiçeklerde küçük koyu renkli lekeler halinde görülür. Uzun süre devam eden
yüksek orantılı nem ve özellikle 15-25 0C sıcaklıklar, hastalığın yayılması için
en uygun ortamdır.
Mücadelesinde;
 Yayılma koşulları olan sıcaklık ve nem oranlarını uygun düzeyde tutmak gerekir.
 Hastalık parazit olduğu için bitkiyi yaralayan ve zarar veren her türlü faktörden kaçınılmalısı gerekir.
Kök Ur Nematodları: Toprak altında bitkinin kökleri içinde beslenirler. Bitkiyi
emer ve bu emme sonucu gelişerek irili ufaklı urlar meydana gelir. Bitkinin su
ve besin maddesini engeller. Bunun sonucunda bitkide bodurlaşma, sararma ve
gelişmede gerilemeler görülür.
 Mücadelesinde nematodlara karşı kullanılan ilaçlar bitkiye zarar verdiği
için, bitkinin ekim ve dikiminden önce plastik örtü altında fümigasyon
yapılmalıdır.

Kökte ur nematodu ve Yumruda ur nematodu
Kırmızı Örümcekler: Bitkilerin yapraklarının özellikle alt kısmını sokup bitki öz suyunu emerler. Ayrıca emme sırasında salgıladıkları zehirli maddelerden dolayı yapraklarda beyaz, sarı ve kahverengimsi lekeler oluşur. Bitkinin yapraklarının tümü kurur.
 Mücadelesinde akarları öldüren bir akarisitle bitkiler ilaçlanmalıdır.
İlaçlama sırasında özellikle yaprakların alt kısmının ilaçlanmasına dikkat
edilmelidir.
Tripsler: Bitkilerin yaprak, sap ve çiçeklerini sokup emerek yapraklarda beyaz
lekelerin oluşmasına ve yaprakların sararmasına neden olurlar.
 Mücadelesinde insektisitler kullanılmalıdır.
 Yaprak Bitleri: Yaprak bitleri, bitkileri sokup bitki öz suyunu emerek yaşar. Emme sırasında salgıladıkları toksik ve tahriş edici maddelerle yaprak kıvrılması veya şişkinlik gibi anormal oluşumlara neden olurlar. Yaprak sararır ve kurur. Virus hastalıklarını taşıyarak önemli zararlara yol açarlar.
 Mücadelesinde insektisitler kullanılmalıdır.

[ülker]

Yorucu bir günden sonra ne iyi geldi begonyalar...
Ben uzun zamandır şu sarkık olan çeşitlerinin benzer bir varyasyonunu arıyorum. Çocukluğumda çok görürdüm evlerin camlarında. Gelin ve damat derlerdi.
Bulan, gören varsa bir koşu haber ediversin bana.

[Bennur]

Eveeet, bunlar da, benim yumrulu begonya güzellerim

[Bennur]

Fotoğraf029.jpg

Yazlığımda duran şirine İlk fırsatta saksılardan birini kışlığa alacağım Bir minik çelikden yetiştirmiştim. 3 yıldır yazlıkta duruyor. Kışın annem haftada bir uğruyor, suluyor Katmerli miniciiik çiçeklerine bayılıyorum

[Bennur]

Sayın serilaaa, ellerinize sağlık, maşaallah çok çeşidiniz var, keyifle seyredin Reks begonya yaprakları tam seyirlik

[Bennur]

IMG_6972.jpg

Cam kenarında üç güzeller

[Bennur]

Önemli türleri: Begonlaceae familyasından olan Begonia 'lar
1- Yumrulu (B. X tuberhybrida)
2- Rizomlu (B. rex) ve
3- Lifli köklü (B. semperflorens) olmak üzere başlıca 3 grupta toplamak olanaklıdır. B. semperflorens ve B.x tuberhybrida bahçe süs bitkileri yetiştiricilinde önemli olan çiçeklerdir.
Üretimi; Nisanda çiçeklenme için Aralık-Ocak aylarında ekim yapılır. Tohumların üzeri kapanmaz yalnız hafifçe bastırılır. Çimlenme ortamının sıcaklığı 20-22°C dolayında tutulduğu takdirde tohumlar 14-20 gün içerisinde çimlenirler. Fideler ekimden 5-7 hafta sonra 4-5 cm. lik saksılara daha sonra da 7-10 cm. ilk saksılara şaşırtılırlar. Tohumdan çiçeklenmeye değin geçen süre 12-18 hafta dolayındadır.
Dikim zamanı: Nisan ayında dikilir.
Dikim aralık ve mesafesi: Dikim sırasında bitkiler arasında bulundurulacak aralık ve mesafe 20-25 cm dolayında olmalıdır.
Çiçeklenme dönemi: Nisan-Kasım ayları arasında çiçeklenir.
Kullanımı: Saf halde parterler oluşumunda. parter kenarlarında kullanılmaya ve şeritler oluşturmaya uygundur. Ayrıca iç mekan bitkisi olarak da kullanılabilir.
Sıcaklık isteği: Dikimden sonra iki hafta süreyle gece sıcaklığı l8°C de tutulmalı daha sonra 15°C ye düşürülmelidir. Gündüz sıcaklığı genellikle 23°C dolayında olmalıdır.
Işık isteği: Yan gölge yerlerde iyi gelişirler. Ancak doğrudan güneş ışığı alan yerlerde de zarar görmeden bulundurulabilirler.
Toprak İsteği: Yetiştiricilikte kullanılacak toprak yaprak çürümüşü kapsayan kumlu ancak fazla kireçli olmayan bahçe toprağıdır. Saksıda yetiştirildiği takdirde harca bir miktar dişli nehir kumu karıştırılması gerekir.
Su İsteği: Yaz boyunca bitkiye bol su verilmeli çok sıcak ve kuru havalarda akşam üzeri yapraklarına su püskürtülmelidir.
Gübre isteği: Mayıs-Eylül ayları arasında 15 günde bir kez 2 gram kompoze (karışık) gübre l litre suda eritilerek verilmelidir.
Budanması: Genç bitkilerde dallanmayı teşvik etmek amacıyla uç alma yapılır. Ayrıca kuruyan ve çürüyen yaprak ve çiçekler kesilip uzaklaştırılmalıdır.
Önemli hastalık ve zararlıları: önemli hastalığı Virüs. Bakteriyel Yaprak Lekesi Kök Çürüklüğü. Külleme Kurşuni Küf ve Mantarı Yaprak Lekesi; zararlıları ise Nematodlar. Kırmızı örümcekler. Thrips'ler. Yaprak Bitleri. Beyaz Sinek ve Unlu Bitlerdir.

YUMRULU BEGONYA (Begonia tuberosa)
Yumrulu begonya güzel bir saksı çiçeğidir. Çiçeklerinin çeşitli renklerde ve gösterişte olmasından dolayı herkes tarafından sevilmektedir.Çiçekleri gayet iri katmerli veya katmersiz olup kokusu yoktur.
YETİŞTİRİLMESİ: Saksılara aynı miktarda funda toprağı ince dere kumu ve eski çürümüş koyun gübresinden meydana gelmiş harçtan doldurulur. Mart-Nisan aylarında begonya yumruları bu saksılara dikilir. 4-5 günde bir defa sulanır iri ve gösterişli çiçek açması için sulama ile birlikte ara sıra şerbet vermelidir. Çiçeklenmesi haziran ayında başlayıp devamlı olarak Eylüle kadar devam eder. Çiçekler geçtikten sonra yavaş yavaş suyu kesilir. Toprağı ve yaprakları sararıp kuruduğu vakit toprak üstü kısımları 7-8 cm. yukarıdan kesilir. Bir hafta sonra yumru topraktan çıkarılır.Yumrular dikim zamanına kadar nemsiz ve karanlık bir yerde saklanır. Yumrulu begonya aynı zamanda tohum ve çelik ile de üretilir. Tohum ile üretmek için; Nisan - Mayıs ayında tohumlar içerisine harç konmuş tahta kasalara ekilir. Bu kasalar ılık yerlerde saklanır. Çıkan genç yavru yumrulara iyi bakılırsa sonbaharda topraktan çıkarılarak Mart ayına kadar muhafaza edilir. Mart ayında bu küçük yumrular fincan saksılara dikilir. Çelikle üretmeye gelince; İlkbaharda ana yumrular seralarda yastıklara dikilir. Sık sık sulanır. 3-4 hafta sonra sürgünler meydana gelir. Sürgünlerin boyu 10 cm.yi bulunca yumru ile birleştiği yerde sürgün dikkatlice kesilir. Alınan bu çelikler fincan saksılara dikilir. Sıcak seralarda köklendirilir.

YAPRAK BEGONYASI (Begonia Rex)
Vatanı Doğu Hindistan'dır. Buna Rex veya kral begonyası yahut yaprak begonyası adı da verilir. Değişik yaprak ve şekilleriyle pek çok çeşitleri vardır. Bunlar içersinde yaldızlı ve işlemeli gümüşî renkte olan çeşidi çok makbuldür.
Yapraklarının üzeri ve yaprak sapları tüylüdür. Oda ve salonları süslemekte kullanılır. Çiçekbegonyalarına nazaran daha naziktir. Yaprak begonyaları sıcaktan hoşlanır ve soğuktan korkar. Odalarda az açılanpencereler önünde ve gölge yerlerden hoşlanır. Kışın salonlarda ısı derecesini 14-18 olmasını ister. Çiçekleri gösterişli değildir. Dada ziyade yaprak güzelliği için yetiştirilir. Salonlarda yaprakları iki ile üç ay bozulmadan kalır. Bol suya ihtiyacı vardır.
Orantılı Nem: Yüksek orantılı nem (% 75-80) ister.
Işık: Yarı gölge veya gölge yerlerde yerleştirilir. Ancak bitkide fazla miktarda yaprak dökülmesi görüldüğünde saksıların daha aydınlık ama doğrudan güneş ışığı almayan bir yere alınmaları uygundur.
Saksı Harcı: Hacim olarak 2 kısım tınlı toprak 1 kısım turba 1 kısım yanmış ahır gübresi ve 1 kısım kumun karışımıyla elde edilen harç da kullanılabilir.
YETİŞTİRİLMESİ
Yaprak çelikleri ile üretilir. Bu iş seralarda Ocak - Şubat evlerde ise Temmuz - Ağustos aylarında yapılır.
Yapraklardan alınan çeliklerin kolaylıkla köklenebilmesi için temiz dere kumu ve çürümeyi de önlemek için bir miktar odun kömürü tozu kullanılır. Yaprak begonyası eşit ölçüde funda toprağı ince dere kumu ve elenmiş eski koyun gübresi karışımlı toprakları sever.
Yeni kök salmış küçük fidecikler birkaç defa yer veya saksı değiştirdikten sonra daimi olarak kalacakları orta boy saksılara dikilir. Her yıl ilkbaharda saksı ve toprağı değiştirilmelidir.
Üretim Tekniği: Üretimi genel olarak yaprak çelikleri ile Mayıs-Haziran aylarında yapılır. Bunun için olgun yaprakların alt yüzündeki ana damarların kesişme noktaları keskin bir bıçakla çizilir. Daha sonra yaprak hacim olarak eşit miktarlarda turba ve kumun karışımından oluşan kompost iyice temas edecek şekilde yatırılır. Köklenme yastıklarının üzeri cam veya naylon örtü ile kapatılır. Ortam sıcaklığı 18-21 derece dolayında tutulduğu takdirde çelikler 5-6 hafta içerisinde köklenir. Yeni çıkan bitkicikler 2-3 yapraklı olunca ana yapraktan ayrılarak içerisinde büyüme kompostu bulunan küçük saksılara dikilir. Başka bir yöntem yapraklar 2.5 x 2.5 cm. olacak şekilde karelere veya yaprak damarları ortada kalacak şekilde üçgen parçalara ayrılarak komposta dikilir ve aynı koşullarda köklendirilirler.
Bakım Önlemleri:
Saksı Değiştirme: Her 2-3 yılda bir Mart- Nisan aylarında yapılır.
Gübreleme: Mayıs - Eylül ayları arası 2 haftada bir kez 2 g/l kompoze gübre verilir.
Sulama: Mart'tan Eylül'e kadar kireçsiz su ile bolca sulanmalı orantılı nemin düşük olduğu kuru havalarda yapraklara su püskürtülmelidir. Kışın Ekim'den Ocak'a kadar dinlenme döneminde saksı toprağının kurumasına izin vermeyecek şekilde su miktarının azaltılması gerekir.
Hastalık ve Zararlılar: Önemli zararlıları Nematodlar Kırmızı Örümcekler Yaprak Bitleri ve Unlu Bitler'dir.

YEDİVEREN BEGONYASI
Saksı çiçeği olarak evlerde kullanıldığı gibi bahçeve parkların süslenmesinde de kullanılır. Yaprakları açık yeşildir.
Çiçekleri çeşitlerine göre muhtelif renklerde olur. Sıcak ve güneşli yerleri sever. Kışın sıcak odalarda ve yahut ısıtılmış seralarda muhafaza edilmelidir.
YETİŞTİRİLMESİ
Tohum veya çelikle üretilir. Fundalı kumlu eski gübreli toprakları sever Mart veya Nisan ayında ince tohumlar kum veya kül ile karıştırılır. Tahta kasalara konan harçlı toprağa serpme olarak ekilir. Bastırılır ve sulanır. Bir ay sonra genç fidecikler meydana gelir. Fideler 2 - 3 yapraklı olunca ikinci defa tahta kasalara şaşırtılır. Sonra saksılara alınır.
Çelik ile üretmede tıpkı yeşil tepe çeliğinde olduğu gibidir. Şubat ayında alınan çelikler içerisi harç dolu tahta kasalara dikilir. Köklenen çelikler daha sonra toprağı ile beraber saksılara alınır. Bitkilerin boyu 25- 80 cm. yükselir.

AĞAÇ BEGONYASI
Çiçekleri koyu pembe renkte sarkık salkım şeklinde dir. Yaprakları uzun oval ve uçları sivri parlak yeşil renkte alt tarafları ise kırmızıdır. Suyu fazla sevdiğinden yazın bol kışın ise az su verilir. Yazın sulama suyuna sunî gübre karıştırılmalıdır.
YETİŞTİRİLMESİ
Çelik ile üretilir. Çelikler Şubat Mart aylarında seralarda yapılır. Sevdiği toprak fundalı kumlu ve eski yanmış gübre ile karışmış olan harçlı topraklardır. Köklenen genç çelikler tekrar bir şaşırtmaya tabi tutulur iyice köklenip dallanan bitkiler büyük saksılara dikilir. Budama ilkbaharda yapılır. Ağaç begonyaları l-120 M. kadar boylanır. Dalların kırılmaması için toprağına değnek sokulur ve bağlanır. Budanan dallardan çelikler elde edilir.