Çörek otu (Nigella sativa)

Çörek otu (Nigella sativa)

Mesajgönderen Bennur » Pzt Şub 07, 2011 03:41

Resim
Kuzey yarıkürede tropikler dışındaki bölgelerde 2000 kadar türü bulunan çoğu otsu, pek azı odunsu, kara ve su bitkileridir. Yaprakları sermal dizilişli, çoğunda parçalı olup spitula'ları yoktur. Çiçekleri hermafrodit, aktinomorf veya zigomorf, bazıları mahmuzludur.
Çiçek örtüleri basit pergon şeklinde, bazılarında ise kaliks ve korollaya ayrılmıştır. Bazılarının çiçek örtüsü yapraklarında nektarium'lar vardır. Meyva çok tohumlu folikulus veya tek tohumlu nuks tipindedir.
Familyası: Ranunculaceae
Alttür ve varyeteleri: Nigella damascena nigella sativa
Anavatanı: Türkiye, Kuzey Afrika ve Güney Amerika
Morfolojik Özellikleri: Tek yıllık pembe renkte zarif çiçekler açarlar.
Ekolojik İstekleri: Bol güneşli yerlerde ve ılıman sıcak iklimlerde yetişir. Kumlu drenajı iyi verimli toprakları tercih ederler.
Üretim tekniği: Tohumla üretilirler. yer değiştirmeye duyarlı olduklarından doğrudan yerlerine ekilirler. Her sene kendi tohumları dökerek oldukları yerden yeniden çıkarlar.
Bakımı: Orta derecede ve düzenli olarak sulanmalıdır. İlkbaharda bulunduğu toprağa kompoze gübre takviyesi yapılmalıdır.
Yeşil alanlarda kullanımı: Kullanımı çok yaygın olan bir bitki değildir. İlginç çiçekleri ile çiçek parterlerinde yol kenarlarında ve kaya bahçelerinde kullanılmaya uygun bitkilerdir.
Resim
Kökeni ve Yayılışı: Kökeninin Güney Avrupa ve Batı Asya olacağı belirtilmektedir. Ancak bugün çörekotu bir çok ülkede bulunmakta ve tarımı yapılmaktadır.
Botaniği: Tek senelik otsu bir bitki olan çörek otu dikine inen iplik şeklinde bir kök sistemine sahiptir. Az veya çok dallanan gövdesi 20-40 cm arasında olup, az veya çok tüylüdür. Esas yapraklar alternat dizilişte olup, üçlü bir durum gösterirler. Alt yapraklar saplı, üst yapraklar ise sapsız durumdadır. Şekilleri lanzet şeklinde lineale kadar değişir. Renkleri açık yeşildir. Nektarca zengin olan çiçekler teker teker ve sap uçlarında bulunurlar. Çanak yapraklar yuvarlak ve uçları sivrilmiş haldedir. Pe taller 5 adet olup renkleri yeşilimsi veya mavimsidir.
Çörek otu çiçeği potandri gösteririr. Meyvesi çok tohumlu olup 5 fonikulumun tep eye doğru birleşmesinden meydana gelmiş bir kapsül şeklindedir. Mat siyah renkli, 3-4 köşeli tohum, 2.5-4 mm uzunlukta, 1.5-2 mm genişlikte ve 1 mm kalınlıktadır.
İklim ve Toprak İstekleri: Sıcak, besin maddelerince zengin, çok ağır ve çok hafif olmayan topraklar çörekotu için uygundur. Özelikle kumlu-tınlı topraklarda çok iyi yetişir
Resim
Tohumluk: Tohum ortalama 2.5-2.8 mm uzunlukta, 1.2-1.8 mm genişlikte ve kalınlıkta olup, üç keskin köşeli ve yumurta şeklindedir. Hafif yanlardan basık bir görünümü vardır. Sathı siyah olup, çok belirgin bulunmamakla beraber ince damarladır. Ovalandığı zaman keskin kokuludur. Tohumun 1000 dane ağırlığı 1.9-2.6 gr arasında değişir.
Çim yatağına tohumlar konulduktan itibaren 7 gün sonra çimlenme hızı, 15 gün sonrada çimlenme gücü saptanır
Yetiştirme Tekniği: Çörekotu en uygun olarak çapa bitkilerinden sonra gelmelidir. Ekimden önce toprağın çok iyi hazırlanması ve İlkbaharda mümkün olduğu kadar erken ekilmesi gerekir. Mibzerle tarlaya ekimde sıra arası mesafesinin 20 cm olması ve dekara 1.5-2 kg tohumluk kullanılması uygundur. Çörek otu çiftlik gübresine karşı hassastır. Bu nedenle direkt çiftlik otuna verilmemelidir. Ancak kimyasal gübreler verimi arttırdığından orta dozda bir gübreleme yapmalıdır.
Resim
Hasat: Meyve kabuğu siyahlaşmaya başladığı zaman çörekotu hasat edilir. Dane dökülmesi olduğundan hasatta geç kalınmamalı, ayrıca hasat sabah erken saatlerde yapılmalıdır. Hasat orak, kosa vs. ile yapılabileceği gibi çayır biçme makinası veya biçer bağlarla da yapılabilmektedir. Biçimden sonra gevşek yapılan demetlerin dördü bir arada dik olarak yığınlar yapılarak kurutulur. Kurutmadan sonra harman yapılır. Harmandan sonra tekrar tohumun kurutulması gerekmektedir.
Resim
Verim: Dane verimi literatürde 170-240 kg/da olduğu belirtilmektedir.
Tüketimi
Kullanılan Bitki Kısmı: Semen Nigellae sativae
Etken Maddesi: Çörekotu uçucu yağ, saponin, tanenli maddeler ve acı maddeler içerir.
Kullanılması: Halk tababetinde çörek otu midevi, gaz söktürücü ve diüretik olarak kullanılmaktadır. Ayrıca hoş kokusu nedeniyle bir çok ilaçlara da katılmaktadır. Çörekotu baharat olarak da tüketilmektedir
Resim
*Vücuda kuvvet ve zindelik verir; bal ile macun yapıp yenebilir. Kan yapıcıdır; her sabah kuru üzümle beraber yenmeli.
*Çocukların gaz ve sancılarında; bir miktar çörekotu tohumu, bir tane hindistan ceviziyle de dövülür ve tülbente konup, çocuğun ağzına tutularak emzirilir.
*Kadınların hayzını söktürür. Anne sütünü artırır; balla yenmeye devam edilmelidir. Unutkanlığa faydalıdır, balla macun yapılıp yenmeli.
*Mide ve bağırsaktaki gazları söker, hazmı kolaylaştırır, iştah açar; ekmek ve keklere katılırsa da şişlik yapmaz.
*Böbrekteki kum ve taşları döker; şerbeti içilir veya 4 bardak suya 3 çorba kaşığı çörek otu dövülerek konur, üzerine 1 çay kaşığı sözme bal konur. Kaynatılıp süzülür. Günde üç kere 1′er çay bardağı içilir.
*Felç ve kazıklı hummaya (tetanoz) faydalıdır; çörek otu yağı burundan faydalıdır.
*Öksürük, balgam, nefes darlığı ve romatizmaya faydalıdır; balla karıştırılıp yenir veya macun yapılır. Grip ve nezleye, baş ağrısına; yağı burundan damlatılır veya çörek otu bir müddet sirke içinde bekletildikten sonra alınarak toz haline getirilir, enfiye gibi burna çekilir veya tohumları kavrulur, tütsüsü burna çekilir.
*Kulak için, sonradan meydana gelen üşütme, rüzgâr alma, iltihap tıkanıklıklarında; çörek otu yağı kulağa damlatılır.
*Diş ağrısı ve diş iltihaplanmalarında kullanılır; çörek otu sirke ile kaynatılıp ağızda gargara yapılır.
*Bağırsak ve karındaki kurt, parazit ve solucanları öldürür; sirke ile kaynatılıp aç karnına içilir.
*Basura faydalıdır; sirke ile kaynatılıp basura sürülürse veya yakılır elde edilen külü içilir veya acı kavun suyu ile merhem yapılır sürülürse faydası görülür.
*Vücudun muhtelif yerlerinde sızısı olanlar; sabunlu sıcak su ile yıkanır, çörek otu kavrularak dövülür ve yıllanmış zeytin yağı içine konur. Bu yağ sızılı kimsenin tepesinden ayağına kadar sürülür, hasta giydirilir. Soğuk rüzgâr değmeden yatağa yatırılır, iyice terletilir. Hasta terledikten sonra sızılar geçer ve vücut ipek gibi olur.
*Sivilce, uyuz, egzama gibi cilt hastalıklarına faydalıdır; çörek otu sirke ile kaynatılıp sürülür.
*Saçları besler, kepeği önler; çörek otu yağı saçlara sürülür.
*Çörek otu tütsüsü haşereleri öldürür.
Kullanıcı avatarı
Bennur
Hobibahçemiz
 
Mesajlar: 3063
Kayıt: Cum Şub 05, 2010 23:29
Konum: İstanbul

Dön Tıbbi, Aromatik Bitkiler

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 2 misafir