Örtü Altı Sebze Yetiştiriciliği

Örtü Altı Sebze Yetiştiriciliği

Mesajgönderen Bennur » Pzr Nis 01, 2012 00:14

Örtü altı sebzeciliğinin amacı, yıl boyunca sebze üretimi yapmaktır. Üretim örtüaltında yapılır. Üretim sırasında değişik örtü tiplerinden yararlanılır.
Resim
Örtü altında domates yetiştiriciliği
Alçak Sistemler: Toprak üstü plastik örtüleri ve alçak tüneller bu sistemlerin içinde yer alır. Bu sistemlerde ısıtma yapılmadığından ürünlerin biraz daha erkenci veyabiraz daha geççi olmasına çalışılır. Alçak sistemlerde düşük sıcaklığa karşı sıcaklığı birkaç derece daha yukarıda tutarak erken veya geç donlardan bitkiler korunmuş olunur.
Yüksek sistemler: Yüksek sistemler insanların içinde çalışabileceği şekilde yapılmışlardır. Bu sistemlerin iç kısmına ısıtma, soğutma, havalandırma gibi sistemler konarak iklimlendirme yapılır. Ayrıca toprak işleme, sulama ve gübreleme gibi kültürel işlemler makineleştirilir. İşçiliğin ekonomik olmasına çalışılır.Örtü altı sebzeciliği yetiştiriciliğinde açıkta yetiştiricilik ile aynı faktörler rol oynamaktadır. Bunlara ilave olarak seraların kış aylarında ısıtma ve yaz aylarında soğutma için ucuz enerji temini önemli bir sorundur. Diğer önemli bir faktörde rüzgâr ve kar yağışıdır. Seralarda rüzgâr havalandırmayı sağladığı için olumlu etki yapar. Şiddetli rüzgârlar ise seranın yıkılmasına, örtü malzemelerinin kırılmasına veya yırtılmasına neden olur. Rüzgâr hızının fazla olduğu yerlere mümkün olduğu kadar sera kurulmaması gerekir. Ayrıca sıcak ve soğuk rüzgârların sera kliması üzerine olumsuz etkileri de vardır. Kar yağışı fazla olan yerlerde blok seralardan çokbitişik seralar kurulur.Güneşlenme üçüncü faktör olarak karşımıza çıkar. Güneş ışınları sera içine girdiğinde bir kısmı bitkiler bir kısmı ise toprak tarafından tutulur. Sera içine giren ışınların bir kısmı örtü özelliğine göre tutulur. Böylece sera içindeki sıcaklık dışarıdakine göre daha yüksek olur. Meydana gelen bu etkiye sera etkisi denir. Örtü altı sebze yetiştiriciliğinde açıkta yetiştiricilik yapılan işletmelerde görülen kısımların hepsi bulunur. Tek farkı açıkta sebzecilik yapılan alanlar üzerine seralar yerleştirilir.
Fide Yetiştirme
Sağlıklı, kaliteli ve yüksek verimde ürün elde edebilmek için üretimde kullanılan fidelerin iyi gelişmiş olması gerekir. İyi bir fidede bulunması gereken bazı özellikler vardır.
Bunları şöyle sıralayabiliriz:
➢Fidelerin tamamı sağlıklı ve sağlam olmalıdır.
➢Kuru maddece zengin ve diri olmalıdır.
➢Çok genç veya çok yaşlı olmamalıdır.
➢Fazla boylanmış olmamalı, kalın ve kuvvetli olmalıdır.
➢Bazı fide türlerinde kendine has mumsu tabaka ve renk oluşmuş olmalıdır.
➢Fideler pişkin olmalı, hepsi aynı büyüklükte ve gelişme döneminde olmalıdır.
Fide Yetiştirmenin Amaçları
Sebzelerin büyük çoğunluğu tohumla üretilmektedir. Bazılarında üretim parsellerine doğrudan tohum ekimi yoluyla yapılırken, bazılarında ise tohumlar önce küçük alanlara ekilir. Daha sonra burada gelişerek üretim parsellerine dikilir. Fasulye, bezelye, kabak, maydanoz, ıspanak, tere, bakla vb. sebze türlerinde doğrudan tohum ekimi yapılır. Domates, biber, patlıcan, lahana, marul vb. sebze türlerinde ise önce fide üretilmektedir. Fide ile yetiştirme doğrudan tohum ekimi ile üretimi yapılan yetiştiriciliğe göre bazı önemi avantajlara sahiptir.
Bu avantajları şöyle sayabiliriz;
➢Erkencilik: Fide ile üretimde aynı anda yapılan tohum ekimine göre 30–50 gündaha erken ürün alınır.
➢Araziden tasarruf: Fide ile yetiştiricilikte bitkilerin yetiştirme yerlerindekalma süreleri azalır. Böylece arazinin boş kaldığı dönemlerde başka ürünleryetiştirilerek araziden yılda bir yerine iki veya daha fazla ürün alınmış olunur.
➢Tohumdan tasarruf: Fide ile üretim yapıldığında doğrudan ekime göre dahaaz tohum kullanılır. Günümüzde çok yükselmiş bulunana tohum fiyatları ya datane hesabıyla satılan F1 hibrit çeşitlerinin kullanılması durumunda bu konudaha çok önem kazanmıştır.
➢Enerji tasarrufu: Bu durum örtü altı sebzeciliği üretiminde geçerlidir. Fideyetiştiriciliği daha küçük bir alanda yapılacağından ısıtılan alan küçülür veenerji ekonomisi sağlanır.
➢Sağlıklı ve homojen üretim: Fidelerle yapılan yetiştiricilikte sağlıklı vegelişmiş fideler seçilebildiğinden seçilen bu fideler ile yapılan üretimdehomojen gelişen bitkiler elde edilmiş olur.
Fide Yetiştirme Yerleri
Genel olarak fideler ya seralarda ya da yastıklarda yetiştirilir. İklim şartlarının daha iyi olduğu seralarda fide üretimi daha iyi olmaktadır. Fakat küçük işletmelerde böyle seraların yapımı ekonomik değildir. Bu nedenle fide yetiştiriciliği genel olarak yastıklarda yapılmaktadır. Yastıklar, üretilecek sebze fidesinin çeşidine, yetiştirme dönemine ve amacına göre değişik şekillerde hazırlanır. Isıtılma durumlarına göre üç kısma ayrılır.
➢Sıcak yastıklar: Domates, biber ve patlıcan gibi sıcak mevsim sebze fidelerinin yetiştirilmesinde sıcak yastıklar kullanılır. Bu tip fidelerin yetiştirme dönemleri kış sonu erken ilkbahar olduğu için yastıklarda ısıtılma yapılmaz. Eğer gerekirse bu yastıkların ısıtılmasında elektrikli ısıtıcılardan, kalorifer sistemlerinden ve organik gübrelerden yararlanılabilir.
Sıcak yastıklar 1,20–1,30 m genişliğinde ve 6-15m uzunluğunda hazırlanır. Hazırlanan yastıkların kenarları tuğla veya beton malzeme ile çevrilir. Hazırlanan yastıkların en altınadrenaj için 5-10 cm çakıl serilir ve üzeri 40–50 cm yanmamış ahır gübresi ile doldurulur.
Resim
Yastıkta dikime hazır domates fidelerinin görünümü
Yanmamış ahır gübresi üzerine 10 cm kadar harç serilir ve yastığın üzeri cam veya plastik örtü ile kapatılır. Yanmamış ahır gübresi, sıcaklığı yükselterek 70–80 0C çıkarır. Daha sonra sıcaklık 25–30 0C’ye kadar düşer ve bundan sonra yastığa ekim yapılır.
➢Ilık yastıklar: Sıcak mevsim fidelerinin yetiştirilmesi için kullanılır. Fakat kullanım amacı farklıdır. Ilık yastıkların kullanım amacı sıcak yastıklarda çimlendirilmiş olan fidelerin şaşırtılması için kullanılır. Hazırlanışı sıcak yastıklar gibidir. Tek farkı derinlikleri daha az olması ve ahır gübresi ile birlikte toprak karışımı ile doldurulmasıdır.
Resim
Ilık yastıklara aktarılmış patlıcan fideleri
➢Soğuk yastıklar: Serin iklim sebzelerinin yetiştirilmesinde kullanılır. Soğuk yastıklar yaz döneminde kullanıldıkları için ısıtma gerekmez. Bu sebepten çukur açmaya gerek yoktur. Toprak tesviye edildikten sonra biraz yükseltilir ve harç serilerek ekime hazır hale getirilir. Fide yetiştiriciliğinde tohumların yastıklara atılmasının yanında artık viollere veya torbalara da ekilip yetiştirilmektedir. Dikim zamanında fideler viol veya torbalardan toprağıyla çıkarılarak toprağa aktarılır.
Resim
Torbada yetiştirilmiş dikime hazır domates fideleri
Domates, kabak, kavun gibi serada üretim amaçlı yetiştirilen sebzelerin tohumları direk plastik torbalara veya saksılara ekilir. Bunun sebebi bu bitkilerin şaşırtmaya hassas olmalarıdır. Bu nedenle şaşırtma uygulanmaz ve direk arazideki yerlerine dikilir.
Ekim Dikim Yerlerinin Hazırlanması
Sebze üretimi için tohumların yastıklara ya da yetiştirme yerlerine atılmasına ekim, çimlenen tohumların veya üretim materyallerinin toprağa yerleştirilmesine dikim denir. Araziye yapılacak ekim ve dikimlerde toprağın hazırlanması gerekir. Toprak orta derin ve yüzeysel işlemeyle ekim dikime hazır hale gelebilir.
Sebzecilikte ekim dikim yerleri 4 şekilde hazırlanır.
➢Tavalar: Tavalar birbirlerinden 40–50 cm genişlikte, küçük toprak sırtlarıyla ayrılmış olan 1–5 m genişlik, 5–15 m uzunlukta yetiştirme yerleridir. Suyu çok seven maydanoz, tere, nane gibi sebzeler için çok elverişlidir. Hazırlanmaları genellikle elle veya makine yardımıyla olur. Makine ile hazırlanmasında diskli,toprağı toplayan özel pulluklar kullanılır. Pulluklar birbirine yakın olarak gidiş geliş yaparak toprağı yığar ve tavalar hazırlanmış olur.
Resim
Tavalara ekim dikimin şematik görünüşü
➢Karıklar: Tarlada toprak yüzeyinden belli aralıklarla karıklar açılır. Karıkların derinliği 15–20 cm kadar olabilir. Karıklar arasındaki mesafeler yetiştirilecek bitkinin çeşidine göre farklılık gösterir. Karıklar içine dikilen fideler, toprak daha nemli olduğundan daha iyi gelişme gösterir. Bitkiler belirli bir büyüklüğe geldiklerinde karıklar doldurulur ve düzeltilir.
Resim
➢Masuralar: Dikim yapılacak arazide toprağın belirli aralıklarla yükseltilmesiyle hazırlanır. Genişlikleri 60–80 cm arasında değişir. Bitkilere su sağlamak için aralarında su arkları bulunur. Bu arkların genişliği 30–40 cm’dir. Masuraların uzunlukları bitki çeşitlerine göre değişmekle birlikte 6–10 metredir. Bitkiler tek veya çift sıra halinde masuralara dikilir. Ürünler sulama suyu ile temas etmediklerinden çamurlanmaz. Masuralarda en çok domates, biber, hıyar ve kabak üretimi için idealdir. Masuraların hazırlanmasında çift diskli özel pulluklardan yararlanılır.
Resim
Masuraya ekim dikimin şematik görünüşü
➢Tahtalar: Tahtalarda bitkilerin yetiştirildiği kısımlar hafifçe yükseltilmiştir. Tahtalar birbirlerinden 30-40 cm genişlik ve 20-25 cm derinlikteki su arklarıyla ayrılmıştır. Genişlikleri 120–180 cm arasında değişir.
Resim
Tahtaya ekim dikim sisteminin şematik görünüşü
Daha geniş tahtaların yapılmamasının nedeni sulamanın sızdırma ile yapılmasındandır. Soğan, sarımsak gibi fazla sudan hoşlanmayan sebzeler tahtalarda yetiştirilir. Ayrıca ilkbahar döneminde ve kışın fazla su istemeyen salata, marul, turp vb. türlerin yetiştiriciliğinde de kullanılır.
Kullanıcı avatarı
Bennur
Hobibahçemiz
 
Mesajlar: 3063
Kayıt: Cum Şub 05, 2010 23:29
Konum: İstanbul

Dön Örtü Altı Sebze Yetiştiriciliği

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir

cron