Ceviz Üretimi

Ceviz Üretimi

Mesajgönderen Bennur » Prş Oca 20, 2011 19:41

Üretimi
Ceviz Fidanı Yetiştiriciliği
Cevizler, bir evcikli bir bitki olmaları (Erkek ve dişi organların ayrı çiçekte olması), Erkek ve dişi organlı çiçeklerin ayrı zamanlarda açılması ve olgunlaşması, tozlanmanın rüzgârla yapılması nedeniyle; ceviz tohumundan meydana gelen yeni bitki, ana bitkinin özelliklerini göstermez. Yabancı tozlanma sebebiyle tohumlardan elde edilen çöğürlerde büyük ölçüde farklılıklar olmaktadır. Hatta aynı ağaçta, aynı daldan ve aynı salkımdan alınan tohumlardan elde edilen ağaçlarda birbirinden farklı özellikler taşımaktadır. Böyle olunca da istenilen ceviz ağaçlarının tohumla çoğaltılmasının imkânı yoktur. Bu sebeple, ceviz fidanı yetiştiriciliğinde kullanılan en iyi çoğaltma metodu; yabani cevizlerin tohumlarından elde edilen çöğürlerin, üstün nitelikli standart çeşitlerle aşılanmasıdır.
Cevizlerin çelikle, daldırma ve doku kültürü ile çoğaltılması pratik olarak uygulama
imkânı bulamamıştır. Aşılı ceviz fidanı üretiminde standart cevizler kadar aşı yapılacak anacın seçimi de önemlidir. Anaç, kuvvetli bir kök yapısına sahip olmalı ve hızlı gelişme göstermelidir. Verimli olmalı ve her sene meyve vermelidir. Antraknoz (Kara leke), Ceviz yanıklığı gibi mantari ve bakteriyel hastalıklara dayanıklı olmalıdır. Ayrıca Ceviz anacında bodurluk, köklendirmeye uygunluk, kurak ve kötü toprak koşullarına uygunluk ayrıca önem taşır.
Tohumlarda Aranacak Özellikler
Ceviz fidanı üretimi için kullanılacak tohumlar, doğal olarak yayılış gösteren yörelerdeki ceviz ağaçlarından toplanmalıdır. Çoğaltmada kullanılan tohumlar, sağlıklı ve iyi gelişme gösteren ağaçlardan alınmalıdır. Beslenme şartları iyi olmayan, susuz kalmış veya susuz ortamlarda yetişen, güneş yanığı olan, böcek ve hastalık zararı açıkca görünen ve soğuk etkisi ile zararlanmış ağaçlardan tohum alınmamalıdır. Çünkü böyle ağaçlardan alınacak tohumların içleri tam dolmamış ve büzülmüştür. Dolayısıyla, böyle tohumlardan
düzenli bir çimlenme ve iyi bir çöğür gelişmesi beklenemez. Tohumluk olarak seçilen kabuklu cevizler, üzerini örten yeşil kabuğun % 80’i çatladıktan sonra hasat edilmelidir. Tohumluk cevizler aşağıdaki özellikleri taşımalıdır:
 Homojen irilikte ve meyve ağırlığı en az 10-12 gram olmalıdır.
 Sağlam, içi dolgun, yağ oranı yüksek, sap çukuru dar olmalıdır.
 Çimlenme gücü yüksek olmalıdır (% 80’ in üzerinde).
 Üniform çöğür vermelidir.
 Hastalık ve zararlılara dayanıklı olmalıdır.
 Kültür çeşitleriyle iyi uyuşmalıdır.
Tohumlar, meyvelerin hasadından hemen sonra yeşil kabuktan ayrılmalı, temiz suyla
güzelce yıkanmalı ve gölge bir yerde kurutulduktan sonra, çoğaltma için kullanılıncaya
kadar ya ısı ve nemi ayarlı soğuk hava depolarında veya doğrudan güneş almayan, iyi
havalanan ve rutubetsiz yerlerde muhafaza edilmelidir. Depo neminin % 65-75, ısının 0-+4 oC olması gerekir.
Tohumların Katlanması
Tohumluk cevizlerde düzenli bir çimlenmenin olabilmesi ve çimlenen bu tohumlardan iyi gelişme gösteren çöğür bitkilerin elde edilmesi için tohumlar, 0- +4 o C de nemli ortam içinde ( kum, hızar talaşı, perlit ), 80-90 gün saklanmalıdır. Tohum az ise plastik torbalara konup buzdolabının sebzelik kısmında muhafaza edilebilir. Katlamada, bir insanın kolayca taşıyabileceği büyüklükte kasalar (meyve sebze kasaları gibi) kullanılabilir. Bu kasaların tabanına delikleri örtebilecek irilikte çakıl konduktan sonra üzerine düzgün bir şekilde katlama kumu (inşaat kumu) serilir. Bu kumun üzerine tohumlar tek tek dizilerek ekilir. Sonra tohumların üzeri kumla iyice örtülür, daha sonra da bir sıra tohum, bir sıra kum olacak şekilde kasa doluncaya kadar devam edilir. Katlama işlemi tamamlandıktan sonra en üste konacak kumun kalınlığı diğerlerinden biraz daha fazla olmalıdır. Kasa dolduktan sonra kum süzgeçli kovalarla nemlendirilir. Daha sonra bu katlama kasaları, sıcaklığı 0-4 o C arasında değişen serin bodrum, adi depo vb. ortamlara alınarak buralarda 80-90 gün saklanır. Tohumun sert kabuğu çatlayıp kök ucu göründüğü zaman katlamaya son verilir.
Resim
Kök ucu çıkmış ceviz tohumları
Resim
Kış soğukları tohumun soğuklama ihtiyacını karşılamak için yeterliyse ve toprak yeterli nem ihtiva ediyorsa tohumlar doğrudan doğruya sonbaharda ekilebilir. En iyisi, büyük ölçüde yapılacak çoğaltmalarda, tohumlar ekim-kasım aylarında bahçedeki yerlerine ekilmelidir.
Ceviz Tohumlarının Ekimi
Toprak hazırlanıp tava geldiğinde, aşı parseline sıra aralığı 60-90 cm, sıra üzeri 15-20
cm ve derinliği 7-10 cm olacak şekilde karıklar açılır. Tohumların kendi büyüklüğünün iki
katı kadar derinliğe ekilmesi yeterlidir. Cevizin yanak kısımları yanlara, yapışma yeri (damar kısmı) toprağa gelecek şekilde dizilerek ekilir.
Ceviz tohumlarının üzeri iki kısım toprak, bir kısım gübre, bir kısım dere kumundan
oluşan harçla kapatılmalı, ekim tamamlandıktan sonra can suyu verilmelidir.
Çöğürlerin Bakımı
Dikim sonrasında toprak yüzeyine çıkan ve hızla gelişen çöğürlerde bakım işleri yapılır. Sulama gübreleme, çapalama, yabancı ot kontrolü ve ilaçlama işlemleri yerine getirilir.
Resim
Aşılanacak ceviz çöğürleri
Cevizlerde Uygulanan Aşı Metotları
İyi bir bakımla çöğürler aynı yıl aşıya getirilebilir. Gerek çöğürün ve gerek aşı kaleminin kabuk kalınlığının aynı olması, diğer bir ifade ile aynı yılın sürgünü olması, aşı tutma oranını arttırır ve aynı yılda aşı yapılabilir. Çöğürlerin birinci yıl aşıya gelmemesi durumunda ikinci yıl yapılacak yama göz aşısında başarı oranı düşer. Bu nedenle ikinci yılın ilkbaharında çöğürlerin tepesi, toprak seviyesinden 2-3 göz üzerinden kesilerek, yama göz aşı için kalem ve anacın aynı yılın sürgünü olması sağlanır.Yeni çıkan bir yıllık sürgüne yama göz aşısı yapılarak bu aksaklık giderilmeye çalışılır.
Cevizde aşının başarılı olabilmesi için şu hususlar önemlidir:
 Sağlıklı ve iyi gelişmiş bir önceki yıl büyüyen sürgünler, aşı kalemi olarak alınır. Kalem üzerindeki sürmemiş gözler (tercihen 2. ile 5. gözler arası) aşıda kullanılır.
 Baharda yapılacak aşılar için aşı kalemleri dinlenme döneminde kesilmeli ve güzelce depolanmalıdır. Durgun aşılarda aynı yılın sürgünleri kullanılabilir. Kesilen kalemler, saklanma ve de aşı yapılma sırasında mutlaka nemli bir ortamda muhafaza edilmelidir.
 Anaç olarak Anadolu Cevizi veya Siyah Ceviz kullanılmalıdır.
 Aşıda en iyi kaynaşma (kallus oluşumu), günlük sıcaklığın 27 o C’ ye ulaştığı nisan ayı ortalarında olmaktadır (Kalem aşılarının tutma başarısı % 90-99’dur.). Bu bakımdan
ilkbaharda dışardaki sıcaklık 27 o C’ yi bulunca arazide aşı yapılabilir veya kontrollü koşullarda makineli omega aşı yapılır. Daha sonra kallus oluşumunu müteakiben aşılı materyaller tüpe alınır ve dış koşulların uygun olduğu dönemde araziye nakledilir.
 Aşıda başarıyı artıran en önemli faktörlerden biri de aşı zamanı olup gerek fidanların gerekse aşı gözü alınacak sürgünlerin kabuğunu en kolay bıraktığı zaman en uygun aşı zamanıdır. En uygun aşı zamanını belirlemek için şu yöntem uygulanabilir; aşı sürgünü üzerindeki kabuk kaldırıldığında, gözün altında kalan büyüme noktası kabukta kalıyorsa bu göz için aşı zamanı gelmiş demektir. Ancak büyüme noktası sürgünde yani odun dokusunda kalıyorsa bu göz için aşı zamanı geçmiş demektir.
Bu durumda kabuktaki gözün altında bir boşluk meydana gelmiş olur. Aşı yapıldığı zaman kabuğun altında meydana gelen bu boşluktaki hava, aşı gözü ve çevresinin siyahlaşıp kurumasına neden olur. Bu şekildeki gözler aşıda tercih edilmez.
Resim
Aşılanmış ceviz çöğürleri
 Aşırı kanamayı önlemek için çöğürlerin tepesi aşılanmadan 20-25 gün önce kesilmelidir. Kesimler aşı bölgesinin 3-5 cm üzerinden yapılmalıdır. Ayrıca toprağa yakın kısımlarında, iki yandan testere veya bıçakla kanamayı kolaylaştıracak şekilde meyilli yaralar açılabilir. Bu kesiklerden meydana gelecek kanama birkaç gün içinde durur ve sonra aşı yapılır.
 Anaç ve kalemin kambiyum tabakaları temas etmelidir.
 Ortamın nemli olması aşıda başarıyı olumlu yönde etkilemektedir.Aşı yapıldıktan sonra aşı noktasının kurumaması için, aşı çevresine plastik torba geçirilerek içine nemli harç konur. Bunun dışında hem sıcaklık hem de nemkontrolü açısından aşıların üzeri dış koşullara dayanıklı kâğıt torbalarla bağlanabilir veya aşı parseli açılıp kapanabilen çadırlara alınır. Bu amaçla ayrıca plastik tünellerden de yararlanılabilir.
 Kullanılan malzemeler kaliteli olmalıdır. Örneğin bıçak yüzeyi çok düzgün ve tek
darbede kesecek şekilde çok keskin olmalıdır. Aşıyı sarmak için tercihen pamuk ipliği ya da aşı bandı kullanılmalıdır.
 Anaçtan çıkacak olan filizler, aşılamadan 3-4 hafta sonra 5-6 günde bir koparılmalıdır. Bunlar koparılmazsa aşıyı zayıflatır.
 Cevizlerde aşı başarısı öteki meyve türlerine göre genelde daha düşük olduğu için aşı yapan kişinin deneyimi ve becerisi aşı başarısında çok önemlidir.
 Anaçları aşıdan önce ve sonra aşırı sulama yapmamak gerekir.
Cevizlerin çoğaltılmasında en çok kullanılan aşılar:
Göz Aşıları:
 T-Göz Aşısı
 Yama Göz Aşısı
 Kabuk Yama (Yüksük) Göz Aşısı
 Yongalı Göz Aşısı
 Yeşil odun Göz Aşısı
Cevizlerde en çok kullanılan ve en çok başarılı olan göz aşıları, T göz aşısı ve Yama
göz aşısıdır.
Kalem Aşıları:
 Yarma Aşı
 Kakma Aşı
 Kabuk Aşı
 Dilcikli Aşı (Şubat ortaları veya mart başlangıcında yapılır.)
 Dilciksiz Aşı
 Çoban Aşı
Cevizlerde en çok kullanılan ve başarılı olan “dilcikli aşı” ve çeşit değiştirme aşısı
olarak da en çok “yarma aşı” kullanılmaktadır.
Yama Göz Aşı:
Aşıya başlama zamanı, çöğürün kabuk verip vermediğinin kontrolü ile anlaşılır. Genellikle tohum ekilen yılın ağustos ayının başından eylül ayı ortalarına kadar aşılama yapılabilir. Tohumdan aynı yıl elde edilmiş olan çöğürün boyu, toprak yüzeyinden 15-20 cm yükseklikte, çap kalınlığı en az 1,5-2 cm olmalıdır. Çöğürler aşıya gelmiş ise aşıdan bir hafta önce sulanmalı, sulamadan 1-2 gün sonra da çöğürlerin yaprakları temizlenerek uç alınmalı ve 2-3 yaprak (soluk dal) bırakılmalıdır.
Bu işlemlerden sonra aşı uygulamasına başlanılmalıdır. Aşıda en önemli husus, aşı kalemlerinin günlük olarak kesilip kullanılmasıdır. Zorunlu olmadıkça aşı kalemleri stok edilmemelidir. Aşı yapıldığı sürece aşı kalemleri nemli bir çuval içerisinde aşı parselinde muhafaza edilmelidir. Kullanılan aşı kalemleri ne kadar pişkin ve dolgun olursa, aşı tutma oranı da o derecede yüksek olur. Aşı kalemlerinin uç kısmında oluşan özlerden, zorunlu olmadıkça göz alınmamalıdır.
Aşı, çift ağızlı özel aşı bıçağı ile yapılır. Aşı kalemi ile kullanılan çöğür, aynı yılın sürgünü olmalıdır. Yama göz aşısı için aşıdan sonra iklim şartlarına bağlı olarak gece ve gündüz ısı farkının az olması, yani sıcaklığın maksimum 27 o C, minimum 21 o C ve nispi nemin %50 ile %60 arasında olması aşı başarısını yüksektir.
Aşı yapıldıktan üç hafta sonra aşılar kontrol edilmeli ve aşı bağı çözülmelidir. Eğer aşı kaynaşmasını sağlayan kallus dokusu yeterince oluşmamış ise aşı bağı 4-5 hafta sonra çözülmelidir. Cevizde aşı bağı olarak beyaz mat renkli plastik bant, 8-10 mm. genişliğinde şerit şeklinde kesilerek kullanılmalıdır. Plastik bağın kullanılmasıyla, aşı yerinde boğulmaya engel olunarak düzgün bir fidan gelişmesi sağlanır.
Resim Resim
Yama aşısının yapılışı
Resim
Yama aşısının yapılışı
Omega Aşısı:
Makineli omega kalem aşısı, Türkiye şartlarında şubat ve mart aylarında yapılmaktadır. Omega kalem aşısında, 1-2 yaşlı çöğürler araziden sökülerek, bu aşı yöntemiyle aşılanır ve sıcaklık kontrolü yapılan kapalı bir alanda muhafaza edilir. Bu yöntemde de çöğür ve kalem kalınlıklarının aynı olması istenir. El veya ayakla kumanda edilen makine yardımı ile çok sayıda çöğüre aşı yapmak mümkün olmaktadır. Aşılanabilir özellikteki çöğürler sökülerek aşı odasına getirilir. Aşıya hazırlık işlemleri tamamlandıktan sonra , aşı makinesi yardımı ile aşı kalemi ve çöğürde omega şeklinde oyuklar açarak birbiri içerisine yerleştirilir.
Resim
Yerleştirme işlemi tamamlanan aşılanmış çöğürler, daha önce hazırlanan 43 o C’ deki parafine batırılır. Hazırlanan harçla doldurulan (Taze kavak talaşı ile yüzde 15-20 oranında perlit karışımı veya katlama sandıklarında nemli hızar talaşı kullanılır.) 60x70, 60x80 cm ebadında plastik veya ağaçtan yapılmış aşı sandıklarına aşılı fidanlar tek tek dizilir. Aşı sandıkları çimlendirme odasına alınır. Odanın sıcaklığı tedrici olarak, gün aşırı 3 o C artırarak sıcaklığı 25-27 o C’ ye ulaşınca sabitleştirilir. Sıcaklığın minimum 25 o C,
maksimum 27 o C ve nispi nemin % 60-70 olması istenir. Aşı odasının havalandırmasını sağlamak için havalandırma aspiratörü konur. Bu aspiratöre zaman ayarlı saat bağlanır. Belirli saatlere ayarlanarak otomatik olarak havalandırma sağlanır. Böylece hiç müdahaleye gerek kalmadan 24 saat havalandırma kontrol altına alınmış olur. Aşılarda kaynaşma (kallus) yeteri kadar oluştuğunda ( 25-30 gün sonra) aşı odasının sıcaklığı tedrici olarak günde 3 o C düşürülür ve fidanların dış koşullara uyumu sağlanır. Nisan ayı sonunda don tehlikesi geçince aşılı materyaller araziye nakledilir. Katlama sırasında kalemlerin gözleri de sürdüğünden, şaşırtma sırasında kayıplar meydana gelmektedir veya fidanlar daha önceden hazırlanan harçla doldurulmuş torbalara dikilerek gölgeleme seralarına alınır. Burada sulama ve gübreleme gibi gerekli bakım işleri yapılır. Böylece dış şartlarda yapılan aşılarda, ancak 2-3 yılda aşılı fidan elde edilirken, omega aşı yöntemi ile 16-18 ayda fidan elde etmek mümkün olmaktadır.
Dilcikli Aşı:
İlkbaharda uygulanan aşılardan biri de dilcikli aşıdır. Bu aşı, çöğür ile kalemin yaşları farklı fakat çapları birbirine eşit olması durumunda uygulanır. Özellikle yazın yapılan yama göz aşılarında, aşı tutmayan çöğürlere ikinci yılın ilkbaharında dilcikli aşı uygulanabilir. Kalem ve çöğürlerin aynı kalınlıkta olması, kambiyum dokusunun birbirine iyi temas etmesi gerekir. Bu durumda aşı tutma oranı daha yüksek olur. Ancak diğer aşılara göre beceri ve dikkat isteyen bir aşı şekli olduğu için pratikte fazla yaygın değildir. İklimi soğuk geçen bölgelerde birinci yıl aşıya gelmeyen, o yılın devamında (ikinci yılın ilkbaharında) çap kalınlığı 2-3 cm olan ceviz çöğürlerinde, dilcikli aşı önerilmektedir.
Resim Resim
Dilcikli aşısının yapılışı
Yarma Kalem Aşısı: İlkbaharda iklim koşullarına bağlı olarak Şubat ayının 15’inden mart ayının sonuna kadar yapılabilir.Yaz döneminde tutmayan bir yaşındaki çöğürlerle birlikte, 5 yaşındaki yabani ağaçlara dahi bu aşılar uygulanabilir. En önemli husus, ilkbahar döneminde yapılacak aşılarda yabanilerin (çöğür) tepesi aşıdan önce fidanın kalınlığına bağlı olarak toprak seviyesinden 20-30 cm yukarıdan kesilmesidir. Bu işlemden sonra öz suyunun akıtılması için 7-10 gün beklenmeli ve sonra aşı yapılmalıdır. Yarma kalem aşılarında, aşıdan sonra aşı yerini fazla soğuk ve sıcaktan korumak aşı tutma oranını artırır.Bu maksatla aşıdan sonra aşının çevresine silindir şeklinde sert kağıt veya plastik boru geçirilerek içine geçirgen kumsal toprak veya ince dere kumu, milli toprak doldurulur ve en az bir ay kadar bekletilir.
Ancak havalar çok sıcak geçerse harcı az miktarda su ile nemlendirmelidir. Yarma kalem aşılarında en önemli özellik, aşı kalemlerinin bitkiye su yürümeden önce kesilip +4 o C’de muhafaza edilmesidir. Diğer meyve türlerinden farklı olarak, yarma kalem aşısı yapılacak yabani ceviz fidanlarının tepesi, 7-10 gün önce kesilmelidir. Çünkü öz su salgılaması cevizlerin aşılanmasında sorun yaratmaktadır. Aşı noktasındaki özsu birikimi, kallus oluşumunu ve kaynaşmayı engelleyerek aşı tutma oranını büyük ölçüde düşürür.
Resim Resim
Cevizlerde yarma aşı
Kullanıcı avatarı
Bennur
Hobibahçemiz
 
Mesajlar: 3063
Kayıt: Cum Şub 05, 2010 23:29
Konum: İstanbul

Dön Sert Kabuklu Meyveler

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir